ఇన్నాళ్లవలె వింతసేయకే

 

ఇన్నాళ్లవలె వింతసేయకే

 ఈ కీర్తన త్యాగరాజ స్వామి వారు ధర్మాంబిక దేవతను ప్రార్థిస్తూ రాసినది. ఇది దేశికతోడి రాగం, చాపు తాళంలో ఉంది. 20 02 2026

ఈ కీర్తనకి ప్రతిపదార్థం, తాత్పర్యం మరియు విశేషాలు

---

పల్లవి

ఇన్నాళ్లవలె వింతసేయకే నీవాడ - నిపుడైతి ధర్మాంబికే

ప్రతిపదార్థం:

• ఇన్నాళ్లవలె: ఇంతకాలం చేసినట్లుగా.

• వింత చేయకే: ఆశ్చర్యము గా (పరాయివాడిలా లేదా ఉపేక్షగా) చూడవద్దు.

• నీవాడను + ఇపుడు + ఐతి: ఇప్పుడు నేను నీవాడిని అయ్యాను (నీ శరణు జొచ్చాను).

• ధర్మాంబికే: ఓ ధర్మాంబికా దేవి!

తాత్పర్యం:

ఓ ధర్మాంబికా! గతంలో లాగా నన్ను ఒక వింత వ్యక్తిలాగానో లేదా పరాయివాడిలాగానో భావించి నిర్లక్ష్యం చేయకు. ఇప్పుడు నేను పూర్తిగా నిన్నే నమ్ముకున్న నీ వాడిని అయ్యాను. నన్ను నీ సొంత బిడ్డలా ఆదుకో.

విశేషాలు:

• ఆత్మార్పణ: భక్తుడు తనను తాను భగవంతుడికి సమర్పించుకున్నాక (శరణాగతి), "నేను నీవాడిని" అని చెప్పే సాన్నిహిత్యం ఇక్కడ కనిపిస్తుంది.

• ఆర్తి: గతంలో తనను పట్టించుకోలేదన్న చిన్న అలుక, ఇప్పుడు మాత్రం కచ్చితంగా కాపాడాలన్న పట్టుదల ఈ పంక్తులలో కనిపిస్తాయి.

---

చరణం

అన్యుల నెఱ నమ్ముటవల్ల ఫలము లే - దమ్మ ఓ ధర్మాంబికే ఓ జననీ

ప్రతిపదార్థం

• అన్యులన్: ఇతర దేవతలను గానీ లేదా ఇతర మానవ మాత్రులను గానీ.

• నెఱ నమ్ముటవల్ల: హృదయపూర్వకంగా, నిండుగా నమ్మడం వల్ల.

• ఫలము లేదు + అమ్మ: ఎటువంటి ప్రయోజనం లేదు తల్లీ.

• ఓ ధర్మాంబికే, ఓ జననీ: ఓ ధర్మాంబికా మాతా! ఓ లోకజననీ!.

---

తాత్పర్యం

ఓ ధర్మాంబికా! నిన్ను కాదని ఇతర శక్తులను లేదా వ్యక్తులను నమ్ముకోవడం వల్ల ఎటువంటి ప్రయోజనం లేదని నేను గ్రహించాను. నీవే నా రక్షకురాలివని, నీపైనే నా పూర్తి భారం వేస్తున్నానని దీని అర్థం.

విశేషాలు:

• ఏకైక శరణ్యం: ఈ లోకంలో ప్రాపంచిక బంధాలు లేదా ఇతర అశాశ్వతమైన శక్తులు మోక్షాన్ని ఇవ్వలేవని, కేవలం జగన్మాత అనుగ్రహమే శ్రేష్ఠమని త్యాగయ్య ఇక్కడ నొక్కి చెప్పారు.

చరణం 2

ఎన్నరాని జననము లెత్త నాతరమా వ - ద్దనరాదా ధర్మాంబికే

ప్రతిపదార్థం:

• ఎన్నరాని: లెక్కించలేనన్ని.(అనేక జన్మలు)

• జననములు + ఎత్త: పుట్టుకలు ఎత్తడం (పునర్జన్మలు పొందడం).

• నా తరమా: నా వల్ల అవుతుందా? (నేను భరించగలనా?).

• వద్దనరాదా: చాలు, ఇక ఈ జన్మలు వద్దు అని నీవు ఆపకూడదా?.

• ధర్మాంబికే: ఓ ధర్మాంబికా దేవి!

తాత్పర్యం:

తల్లీ! లెక్కలేనన్ని జన్మలు ఎత్తుతూ ఈ సంసార చక్రంలో కొట్టుమిట్టాడటం నా వల్ల కావడం లేదు. దయచేసి ఈ పుట్టుకల పరంపరకు ముగింపు పలికి, నన్ను నీ దరి చేర్చుకోకూడదా?

---

చరణం 3

మనసున విషయాదు లంటనీక నన్ను - మన్నించు ధర్మాంబికే ఓ జననీ

ప్రతిపదార్థం:

• మనసున: నా చిత్తంలో.

• విషయాదులు: ప్రాపంచిక సుఖాలు, కోరికలు మొదలైనవి.

• అంటనీక: దరి చేరనివ్వకుండా.

• నన్ను మన్నించు: నన్ను రక్షించు లేదా క్షమించు.

• ఓ జననీ: ఓ లోకమాత!

 తాత్పర్యం:

ఓ జననీ! నా మనసు ప్రాపంచిక విషయ సుఖాల వైపు మళ్లకుండా, వాటి మాలిన్యం నాకు అంటకుండా నన్ను కాపాడు. నా తప్పులను క్షమించి నీ చరణాల చెంత నన్ను మన్నించు.

---

చరణం 4

కామాది గుణములచేత గాసిలేక - కరుణించు ధర్మాంబికే

ప్రతిపదార్థం:

• కామాది గుణములచేత: కామ, క్రోధ, లోభ మొదలైన అరిషడ్వర్గాల వల్ల.

• గాసిలేక: బాధ పడకుండా (శ్రమ పడకుండా).

• కరుణించు: దయచూపు.

తాత్పర్యం:

కామ క్రోధాది దుర్గుణాల వల్ల కలిగే వేదనలకు నేను గురికాకుండా, నీ కరుణాకటాక్షాలతో నన్ను రక్షించు ధర్మాంబికా!

---

చరణం 5

నీ మాయలచేత దగిలింపకే ఓ - నిరుపమ ధర్మాంబికే ఓ జననీ

ప్రతిపదార్థం:

• నీ మాయలచేత: నీ సృష్టిలోని మాయాజాలంలో.

• తగిలింపకే: చిక్కుకోనివ్వకు.

• నిరుపమ: సాటిలేనిది (సాటిలేని దానా).

తాత్పర్యం:

సాటిలేని తల్లివైన ఓ ధర్మాంబికా! ఈ లోకమనే మాయాజాలంలో నేను చిక్కుకోకుండా చూడు. నన్ను ఆ మాయ నుండి విముక్తుడిని చేయి.

---

విశేషాలు (అంతరార్థం):

• ముక్తి ఆకాంక్ష: మనిషికి జన్మల పట్ల విరక్తి కలిగి, మోక్షం కోసం దైవాన్ని ప్రార్థించే అత్యున్నత స్థితి ఇక్కడ కనిపిస్తుంది.

• నిగ్రహం: మనసును విషయ వాంఛల నుండి, అరిషడ్వర్గాల నుండి కాపాడుకోవడానికి దైవ ప్రార్థనే మార్గమని త్యాగయ్య బోధిస్తున్నారు.

చరణం 6

కలువరించిన నన్నుం జూచి నీ మనసేల కరుగదే ధర్మాంబికే

ప్రతిపదార్థం:

• కలువరించిన: ఆర్తితో నీ నామాన్ని స్మరిస్తూ (కలవరిస్తున్న).

• నన్నుం జూచి: అటువంటి నన్ను చూసి కూడా.

• నీ మనసు + ఏల: నీ హృదయం ఎందుకు.

• కరుగదే: దయతో కరగడం లేదు? (నీకు జాలి కలగడం లేదా?).

తాత్పర్యం: తల్లీ! నిరంతరం నీ ధ్యానంలో ఉంటూ, ఆర్తితో నిన్నే స్మరిస్తున్న నన్ను చూసినా నీ మనసు ఎందుకు కరగడం లేదు? నాపై దయ చూపి నన్ను అనుగ్రహించు.

---

చరణం 7

అలరుచు వచ్చు  అర్భకుని తల్లిరీతి యాదుకో ధర్మాంబికే

ప్రతిపదార్థం:

• అలరుచు: సంతోషిస్తూ లేదా ఆడుకుంటూ.( ఆతురత పడుచూ)

• వచ్చు: దగ్గరకు వచ్చే.

• అర్భకుని: పసిబిడ్డను.

• తల్లి రీతి: తల్లి ఏ విధంగానైతే ఆదరిస్తుందో ఆ విధంగా.

• ఆదుకో: నన్ను కాపాడు.

తాత్పర్యం: ఆడుకుంటూ తన దగ్గరకు వచ్చే పసిబిడ్డను తల్లి ఏ విధంగానైతే ప్రేమతో ఆలింగనం చేసుకుని ఆదుకుంటుందో, అదే విధంగా నీ బిడ్డనైన నన్ను కూడా దయతో ఆదుకో.

---

చరణం 8

మలయజగంధి సందడియని మనసున మరువకే ధర్మాంబికే ఓ జననీ

ప్రతిపదార్థం:

• మలయజగంధి: చందనపు పరిమళం కలిగిన దానా (పార్వతీ దేవికి సంబోధన).

• సందడి + అని: ఈ లోకపు గందరగోళం అని భావించి.

• మనసున: నీ మనసులో.

• మరువకే: నన్ను మర్చిపోవద్దు.

తాత్పర్యం: ఓ సుగంధ భరితురాలైన జననీ! లోకపు రణగొణ ధ్వనుల మధ్య లేదా జీవితపు హడావిడిలో నన్ను ఒక సామాన్యుడిగా భావించి నీ మనసులో నుండి నన్ను మర్చిపోవద్దు. ఎల్లప్పుడూ నీ జ్ఞాపకాల్లో నన్ను ఉంచుకో.

చరణం 9

గిలుకుసొమ్ములతోను శిశువుకుం బాలు తాగించిన ధర్మాంబికే ఓ జననీ

ప్రతిపదార్థం:

• గిలుకు సొమ్ములతోను: గలగలమని శబ్దం చేసే ఆభరణాలతో.( కాంతులను చిమ్ము భూషణములు, )

• శిశువుకున్: పసిబిడ్డకు.

• పాలు తాగించిన: స్తన్యమునిచ్చి ఆకలి తీర్చిన.

• ధర్మాంబికే: ఓ తల్లి!

తాత్పర్యం: చేతి గాజులు, ఆభరణాలు గలగలమని శబ్దం చేస్తుండగా, ఎంతో ప్రేమతో పసిబిడ్డకు పాలు ఇచ్చి పెంచే తల్లిలాగా, నా ఆధ్యాత్మిక దాహాన్ని మరియు ఆకలిని తీర్చి నన్ను రక్షించు.

 విశేషాలు (Analysis):

• వాత్సల్య భక్తి: ఈ చరణాలలో త్యాగరాజ స్వామి తనను ఒక చిన్న బిడ్డగా (అర్భకుడు), దేవిని తల్లిగా వర్ణించారు.

• నిజాయితీ: "నీ మనసు ఎందుకు కరగదు?" అని ప్రశ్నించడం ద్వారా దైవంతో ఆయనకు ఉన్న అత్యంత సన్నిహితమైన, చనువైన సంబంధం వ్యక్తమవుతోంది.

• ఉపమానాలు: తల్లి మరియు బిడ్డ సంబంధాన్ని ఉదాహరణగా తీసుకోవడం ద్వారా భగవంతుని కరుణ ఎంత సహజమైనదో వివరించారు.

ఈ కీర్తనలోని "ధర్మాంబికా" అనే సంబోధన తిరువయ్యారు సమీపంలోని ఆలయానికి సంబంధించింది.

చరణం 10

కలకలమని పాల వెలసి నీ ముఖమును - కనుపింపు ధర్మాంబికే

ప్రతిపదార్థం:

• కలకలమని: స్వచ్ఛమైన కాంతితో ప్రకాశిస్తూ.

• పాల వెలసి:  మా యొద్ద సాక్షాత్కరించి, 

• నీ ముఖమును: నీ ముఖకమలాన్ని.

• కనుపింపు: నాకు దర్శనమివ్వు.

తాత్పర్యం: ఓ ధర్మాంబికా! కలకలలాడే నిండు చంద్రుని వంటి ప్రకాశవంతమైన నీ దివ్య ముఖమండలాన్ని నాకు చూపించి అనుగ్రహించు.

---

చరణం 11

లలితగుణము గల్గు లలిత విద్యా వి - లాసిని ధర్మాంబికే ఓ జననీ

ప్రతిపదార్థం:

• లలిత గుణము గల్గు: మృదువైన, సౌమ్యమైన గుణములు కలిగిన.

• లలిత విద్యా విలాసిని: లలిత విద్యలకు (కళలకు) నిలయమైన దానా.

తాత్పర్యం: సౌమ్యమైన గుణాలు కలిగి, సకల లలిత కళలకు మూలమై, వాటితో విలసిల్లే ఓ జననీ! నన్ను కరుణించు.

---

చరణం 12

ఆటలకై బలికినాడని యెంచ - కాంబికే ధర్మాంబికే

ప్రతిపదార్థం:

• ఆటలకై: ఏదో సరదాగా లేదా ఆట కోసం.

•  పలికినాడని: స్తుతించాడని లేదా మాట్లాడాడని.

• ఎంచకు: అలా భావించకు.

తాత్పర్యం: తల్లీ! నేను నిన్ను స్తుతించడం ఏదో ఆటకోసం చేస్తున్నట్లుగా భావించి నిర్లక్ష్యం చేయవద్దు. నా ప్రార్థనలు మనఃపూర్వకమైనవి.

---

చరణం 13

నాటి మొదలుకొని నమ్మినవాడను - నళినాక్షి ధర్మాంబికే ఓ జననీ

ప్రతిపదార్థం:

• నాటి మొదలుకొని: ఎప్పటి నుంచో, మొదటి నుండి.

• నమ్మినవాడను: నిన్నే నమ్ముకుని ఉన్నాను.

• నళినాక్షి: పద్మము వంటి కన్నులు కలదానా.

తాత్పర్యం: పద్మనేత్రవైన ఓ ధర్మాంబికా! నేను మొదటి నుండి నిన్నే పరమదైవంగా నమ్ముకున్న నీ భక్తుడను.

---

చరణం 14

పాదములకు నేను బలుమారు మ్రొక్కితి - పావని ధర్మాంబికే

ప్రతిపదార్థం:

• పాదములకు: నీ పవిత్ర పాదాలకు.

• పలు మారు: అనేకమార్లు.

• మ్రొక్కితి: నమస్కరించాను.

• పావని: పవిత్రురాలైన దానా.

తాత్పర్యం: పరమ పవిత్రురాలైన ఓ దేవి! నీ పాద పద్మాలకు నేను మాటిమాటికీ నమస్కారాలు చేస్తున్నాను.

---

చరణం 15

పేదసాదల భాగ్యము నీవనుచు - నెంచితి ధర్మాంబికే ఓ జననీ

ప్రతిపదార్థం:

• పేదసాదల: నిరుపేదలైన భక్తుల యొక్క.( దేవిని ఉపాసింపలేని భక్తులు)

• భాగ్యము: గొప్ప సంపద (దిక్కు).

• నీవనుచు నెంచితి: నీవే అని మనసులో నిశ్చయించుకున్నాను.

తాత్పర్యం: ఓ జననీ! దిక్కులేని పేదలకు, ఆర్తులకు నీవే అసలైన భాగ్యమని, నీవే సర్వస్వమని నేను దృఢంగా నమ్మాను.

---

విశేషాలు: ఈ కీర్తనలో త్యాగయ్య దేవిని ఒక పసిబిడ్డ తల్లిని వేడుకున్నట్లుగా ఎంతో సున్నితంగా, ఆర్తితో వేడుకున్నారు. ప్రాపంచిక బంధాల కంటే దైవకృపయే శాశ్వతమని, అదే భక్తుల అసలైన సంపద అని ఆయన ఈ చరణాల ద్వారా సందేశమిచ్చారు. 

చరణం 16

రాజీవ భవునకుం బొగడతరమా ని - రంజని ధర్మాంబికే

ప్రతిపదార్థం:

• రాజీవ భవునకున్: పద్మము నుండి పుట్టినవాడైన ఆ బ్రహ్మదేవునికైనా.

• పొగడ తరమా: నిన్ను కీర్తించడం సాధ్యమా? (అంటే నీ మహిమలు వర్ణనాతీతం).

• నిరంజని: ఎటువంటి మాలిన్యం( వికారములు)   లేని పవిత్రురాలైన దానా.

• ధర్మాంబికే: ఓ ధర్మాంబికా దేవి!.

తాత్పర్యం: సకల సృష్టికర్త అయిన ఆ బ్రహ్మదేవునికైనా నీ అపారమైన మహిమలను పూర్తిగా వర్ణించడం సాధ్యం కాదు. అంతటి మహోన్నతమైన, పవిత్రమైన శక్తివి నీవు.

---

చరణం 17 (మకుటం/ముగింపు)

రాజశేఖరి త్యాగరాజుని సతతము - రక్షించు ధర్మాంబికే ఓ జననీ

ప్రతిపదార్థం:

• రాజశేఖరి: చంద్రుని శిరస్సుపై ధరించిన శివుని అర్ధాంగివి.

• త్యాగరాజుని: నీ భక్తుడైన ఈ త్యాగరాజును.

• సతతము: ఎల్లవేళలా.

• రక్షించు: కాపాడు.

• ఓ జననీ: ఓ లోకమాత!.

తాత్పర్యం: చంద్రశేఖరుడైన శివుని పట్టపురాణివి, లోకమాతవు అయిన ఓ ధర్మాంబికా! నీ భక్తుడైన ఈ త్యాగరాజును ఎల్లప్పుడూ కంటికి రెప్పలా కాపాడుతూ రక్షించు.

విశేషాలు 

• బ్రహ్మస్తుతి: దేవి మహిమను కొనియాడటానికి చతుర్ముఖ బ్రహ్మ కూడా చాలడు అని చెప్పడం ద్వారా ఆమె అనంతమైన శక్తిని త్యాగయ్య చాటిచెప్పారు.

• ముద్రా చరణం: ప్రతి త్యాగరాజ కీర్తన చివరలో "త్యాగరాజు" అనే పేరు ముద్రగా ఉంటుంది. ఇక్కడ తనను తాను రక్షించమని నేరుగా తల్లిని వేడుకోవడం కనిపిస్తుంది.

• శరణాగతి: ఈ కీర్తన అంతా ఒక పసిబిడ్డ తల్లిపై చూపే అచంచలమైన నమ్మకం (శరణాగతి) చుట్టూ తిరుగుతుంది.

మరికొన్ని విశేషాలు:

---

1. పంచనద క్షేత్ర ప్రాశస్త్యం

ఈ కీర్తనను త్యాగరాజ స్వామి వారు పంచనద క్షేత్రం (తిరువయ్యారు) లో వెలసిన ధర్మాంబిక దేవతపై రచించారు. ఈ క్షేత్రం ఆయన నివసించిన పవిత్రమైన పుణ్యస్థలం.

---

2. భక్తుని చనువు - వినూత్న ప్రార్థన

సాధారణంగా దైవాన్ని ప్రార్థించే వారికంటే, ఉత్తమ భక్తుల ప్రార్థనలో ఒక ప్రత్యేకత ఉంటుంది. వారు ఏదో ఒక ఘట్టంలో దేవుని దృష్టిని తమ వైపు తిప్పుకోవడానికి ఒకరకమైన 'వినూత్నమైన అలక'ను లేదా 'చనువు'ను ప్రదర్శిస్తారు.

• త్యాగయ్య ఇక్కడ దేవిని "ఇన్నాళ్లవలె నిర్లక్ష్యం చేయకు" అని అనడంలో ఒక ప్రత్యేకమైన అతిశయ భావం కనిపిస్తుంది.

• గతంలో తాను ఎవరివాడో అన్నట్లుగా దేవి వింతగా ప్రవర్తించి ఉండవచ్చునని, కానీ ఇప్పుడు మాత్రం "నేను నీవాడిని" అని ఆయన పట్టుబట్టడం భక్తుని ఆత్మీయతకు నిదర్శనం.

---

3. జనన విముక్తి - సులువైన కోరిక

పుట్టుకలు ఎత్తడం తన వల్ల కాదని త్యాగయ్య దేవికి చెబుతూ, "వద్దనరాదా" (చాలు అని ఆపకూడదా) అని అడగడం చాలా చిత్రంగా, జాలిగా అనిపిస్తుంది.

• కర్మఫలం వల్ల కలిగే జన్మలను ఆపే శక్తి ఎవరికీ లేకపోయినా, పరదేవత అయిన తల్లి "ఇక జన్మలు వద్దులే" అని ఒక్క మాట అంటే చాలు, తనకు ముక్తి లభిస్తుందని ఆయన ఆశ పడుతున్నారు. ఇది ఒక పసిబిడ్డ తల్లిని చిన్న కోరిక కోరినంత సులువుగా ఉంది.

---

4. మాతృ సాదృశ్యం - మధుర భావం

తల్లి దగ్గరకు ఆడుకుంటూ వచ్చే పసిబిడ్డ తన సుఖదుఃఖాల గురించి ఎటువంటి ప్రయత్నం చేయదు; తల్లే అన్నీ కనిపెట్టి ఆదుకుంటుంది.

• త్యాగయ్య తనను ఆ పసిబిడ్డతో పోల్చుకుంటూ, "నన్ను కూడా అలాగే ఆదుకో" అని అనడంలో భక్తునికి, భగవంతునికి మధ్య ఉండే మధురమైన అనుబంధం స్పష్టమవుతోంది.

---

5. కళా వికాసం - లలిత విద్యావిలాసిని

దేవిని "లలిత విద్యా విలాసిని" అని పిలవడంలో గొప్ప అర్థం ఉంది. సంగీతం మొదలైన లలిత కళలన్నింటిలోనూ ఆ పరదేవత యొక్క వికాసమే కనిపిస్తుంది.

• ప్రకృతిలో జరిగే ప్రతి కళా వికాసం ఆ తల్లి యొక్క తాండవమే. అటువంటి మహోన్నత శక్తిని బ్రహ్మాదులు సైతం పొగడలేరని, ఇక సామాన్యుడనైన నేను ఎంత? అని ఆయన వినయంగా చెబుతున్నారు.

---

6. పురాణ గాథ - శిశువుగా పరమశివుడు

 "గిలుకు సొమ్ములతో పాలు తాగించిన" అనే చోట ఒక అంతరార్థం కనిపిస్తుంది:

• దేవీ భాగవతం ప్రకారం, ఒకప్పుడు పరమశివుడికే పరదేవత (అమ్మవారు) చిన్న పసిబిడ్డగా చేసి స్తన్యము (పాలు) ఇచ్చినట్లు కథ ఉంది. అందుకే ఇక్కడ శిశువు అంటే ఆ పరమశివుడే అని భావించడం కూడా సమంజసమని పెద్దలు  అభిప్రాయపడ్డారు.