ఈ వసుధ నీవంటి

 త్యాగరాజ స్వామి వారు కోవూరు క్షేత్రంలోని సుందరేశ్వర స్వామిని స్తుతిస్తూ  "ఈ వసుధ నీవంటి దైవము" అనే ప్రసిద్ధ కీర్తన వ్రాసారు. ఇది శహన రాగము, ఆది తాళంలో నిబద్ధమై ఉంది.

ఈ కీర్తనకు సులభమైన తెలుగులో ప్రతిపదార్థం, తాత్పర్యం మరియు విశేషాలు  21 - 02 -2026

---

1. పల్లవి

సాహిత్యం: ఈ వసుధ నీవంటి దైవము - నెందు గానరా

• ప్రతిపదార్థం:

  • ఈ వసుధ = ఈ భూలోకంలో

  • నీవంటి = నీలాంటి (కరుణామయుడైన)

  • దైవము = దేవుడు

  • ఎందు గానరా = ఎక్కడా కనిపించడు

• తాత్పర్యం: ఓ సుందరేశ్వరా! ఈ భూమి మీద నీ అంతటి గొప్ప దైవాన్ని నేను ఎక్కడా చూడలేదు.

• విశేషం: ఇక్కడ త్యాగరాజ స్వామి శివుని యొక్క అద్వితీయతను (సాటిలేని తనాన్ని) కొనియాడుతున్నారు.

---

2. అనుపల్లవి

సాహిత్యం: భావుకము గల్గి వ ర్థి ల్లు - కోవూరి సుందరేశ గిరీశ

• ప్రతిపదార్థం:

  • భావుకము = మంగళము / శుభము

  • కల్గి = కలిగి ఉండి

  • వర్థి ల్లు = విలసిల్లే (ప్రకాశించే)

  • కోవూరి సుందరేశ = కోవూరులో వెలసిన ఓ సుందరేశ్వర స్వామీ!

  • గిరీశ = పర్వతాలకు రాజువైన వాడా (హిమవంతుని అల్లుడా)!

• తాత్పర్యం: సకల శుభాలను పంచుతూ, మంగళకరంగా కోవూరు క్షేత్రంలో వెలసిన ఓ గిరీశ్వరా! సుందరేశ్వరా! నీవంటి దైవం మరొకరు లేరు.

• విశేషం: 'కోవూరు పంచరత్నాల'లో ఇదొకటి. స్వామివారి సౌందర్యాన్ని, ఆయన ఇచ్చే శుభాలను ఇక్కడ ప్రస్తావించారు.

---

 త్యాగరాజ స్వామి వారి "ఈ వసుధ నీవంటి దైవము" కీర్తనకు సంబంధించిన చిట్టస్వరం (సంగీత స్వరకల్పన) . ఇది శహన రాగంలోని స్వర వరుసలు.

ఈ స్వరాలను సంగీత విద్యార్థులు లేదా గాయకులు కీర్తన పాడేటప్పుడు అనుపల్లవి తర్వాత లేదా చరణం తర్వాత పాడతారు. ఆ స్వరాల పాఠ్యం ఇక్కడ ఉంది:

---

స్వర సాహిత్యం (చిట్టస్వరం)

మొదటి వరుస: రీ రి గ మ ప | రి గ మ ప ధా | ధ ప మ గ మ | రీ గ రి స నీ రి ||

రెండవ వరుస: స ని ధా - ద ని స రి స నీ | రి స ని సా - ప ప మ | గ మ రీ స ని ||

మూడవ వరుస: స సా స | ప పా ప మ ప | ధ ధా ధ ధ | ని స నీ స ని స | ధ ని ధ ప మ ||

నాలుగవ వరుస: ధా ధ ని | స రి రీ గ మ | రి గ రి స | నీ ధ ప మ | ధ ని స రి | స సా స ||

ఐదవ వరుస: పా ప రి | గ మ రీ స ని ||

---

వివరణ

• రాగం: శహన (ఇది చాలా రక్తి కట్టించే రాగం).

• తాళం: ఆది తాళం.

• చివరన ఉన్న గురుతు: చివరలో || ఈ || అని ఉండటం అంటే, ఈ స్వరం ముగిసిన వెంటనే తిరిగి పల్లవిలోని "ఈ వసుధ..." అనే చరణాన్ని అందుకోవాలని అర్థం.

• 
  

3. చరణం

సాహిత్యం:

ఆసచే నెరనిమిషము నీ పుర-వాస మొనర జేయువారి మది

వేసట లెల్లను దొలగించి ధన-రాశుల నాయువును

భూసుర భక్తియు తేజము నొసగి - భువనమందు కీర్తి గల్గజేసె

దాసవరద త్యాగరాజ హృదయనివాస చిద్విలాస సుందరేశ

• ప్రతిపదార్థం:

  • ఆసచే = భక్తితో కూడిన కోరికతో

  • నెరనిమిషము = కనీసం ఒక్క నిమిషం పాటు

  • నీ పుర-వాస మొనర జేయువారి = నీవున్న క్షేత్రంలో (కోవూరులో) నివసించే వారి

  • మది వేసటలెల్లను = మనసులోని అలసటలు, దుఃఖాలన్నింటినీ

  • తొలగించి = పోగొట్టి

  • ధనరాశులన్, ఆయువును = సంపదలను, దీర్ఘాయువును

  • భూసుర భక్తియు = దైవభక్తిని (లేదా బ్రాహ్మణుల పట్ల భక్తిని)

  • తేజము = వర్చస్సును

  • నొసగి = అనుగ్రహించి

  • భువనమందు కీర్తి గల్గజే సె = లోకంలో గొప్ప కీర్తిని ప్రసాదించేవాడా!

  • దాసవరద = భక్తులకు వరాలిచ్చేవాడా!

  • త్యాగరాజ హృదయ నివాస = త్యాగరాజు మనసులో కొలువై ఉన్నవాడా!

  • చిద్విలాస = జ్ఞాన స్వరూపుడవై విహరించేవాడా!

• తాత్పర్యం:

  ఓ సుందరేశ్వరా! నీవు వెలసిన ఈ కోవూరు క్షేత్రంలో ఒక్క నిమిషం నివసించినా చాలు, వారి మనసులోని బాధలన్నీ తొలిగిపోతాయి. వారికి నీవు అపారమైన ధనాన్ని, ఆయుష్షును, భక్తిని, తేజస్సును ప్రసాదించి, లోకంలో కీర్తి ప్రతిష్ఠలు పొందేలా చేస్తావు. భక్తులకు వరాలిచ్చేవాడా, త్యాగరాజు హృదయంలో నివసించే జ్ఞానమూర్తివైన నీకు నమస్కారం.

• విశేషం:

  కోవూరు క్షేత్రం యొక్క మహిమను ఇక్కడ త్యాగయ్య వివరించారు. కేవలం దర్శనమే కాదు, ఆ క్షేత్రంలో గడపడం వల్ల కలిగే లౌకిక (ధన, ఆయువు) మరియు పారలౌకిక (భక్తి, జ్ఞాన) లాభాలను ఈ చరణంలో పేర్కొన్నారు.

---