ఎందరో మహానుభావు లందరికి

 

• రాగం - శ్రీ
• తాళం - ఆది

---

ఎందరో మహానుభావు లందరికి వందనము
॥ఎందరో॥

చందురు వర్ణుని యందచందమును హృదయార
విందమున జూచి బ్రహ్మానంద మనుభవించువా
॥రెందరో॥

సామగానలోల మనసిజ లావణ్య ధన్యమూర్ధ న్యు
॥లెందరో॥

మానసవనచర వరసంచారము నిలిపి మూర్తి బాగుగా పొడగనేవా
॥రెందరో॥

సరగున బాదములకు స్వాంతమను
సరోజమును సమర్పణము సేయువా
॥రెందరో॥

పతితపావనుడనే పరాత్పరుని గురించి
బరమార్థమగు నిజమార్గముతోను బాడుచును,
సల్లాపముతో స్వరలయాది రాగముల తెలియువా
॥రెందరో॥

హరి గుణమణిమయ సరములు గళమున
శోభిల్లు భక్తకోటు లిలలో తెలివితో చెలిమితో
గరుణగల్గి జగమెల్లను సుధాదృష్టిచే బ్రోచువా
॥రెందరో॥

హోయలుమీఱ నడులుగల్గు సరసుని సదా
గనుల జూచుచును, పులకశరీరులయి ఆనంద పయోధి
నిమగ్నులయి ముదంబునను యశముగలవా
॥రెందరో॥

పరమభాగవత మౌనివరశశివిభాకర సనక సనందన దిగీశ
సురకింపురుష కనక కశిపుసుత నారద తుంబురు పవనసూను
బాలచంద్రధర శుకసరోజభవ భూసురవరులు పరమపావనులు
ఘనులు శాశ్వతులు కమలభవసుఖము సదానుభవులుగాక
॥రెందరో॥


నీ మేను నామ వైభవమ్ములను నీ పరాక్రమ ధైర్యముల శాంత మా
నసము నీవులను వచన సత్యమును రఘువర నీయెడ సద్భక్తియు
జనించకను దుర్మతములను కల్ల జేసినట్టి నీమది
నెఱింగి సతతంబునను గుణభజనానంద కీర్తనము జేయువా
॥రెందరో॥

భాగవత రామాయణ గీతాది శ్రుతిశాస్త్ర పురాణపు మర్మములన్
శివాది షణ్మతముల గూఢముల ముప్పదిముక్కోటి సురాంత
రంగముల భావముల నెఱిగి భావరాగ లయాది సౌఖ్యముచే
జిరాయువుల్ గలిగి నిరవధి సుఖాత్ములై త్యాగరాజాప్తులైనవా
॥రెందరో॥

ప్రేమ ముప్పిరిగొను వేళ నామము దలచేవారు
రామభక్తుడైన త్యాగరాజ నుతుని నిజదాసులైనవా
॥రెందరో॥

పల్లవి: ఎందరో మహానుభావు లందరికి వందనము ॥ఎందరో॥

• తాత్పర్యము: ఈ లోకంలో ఎందరో మహానుభావులు (గొప్ప మనస్సు గలవారు) ఉన్నారు. వారందరికీ నా నమస్కారములు.

అనుపల్లవి: చందురు వర్ణుని యందచందమును హృదయారవిందమున జూచి బ్రహ్మానంద మనుభవించువా ॥రెందరో॥

• తాత్పర్యము: చంద్రుని వంటి కాంతి గల శ్రీరాముని సౌందర్యాన్ని తమ హృదయమనే పద్మంలో నిలుపుకుని, బ్రహ్మానందాన్ని అనుభవించే మహానుభావులు ఎందరో!

చరణములు: 1. సామగానలోల మనసిజ లావణ్య ధన్యమూర్ధన్యు ॥లెందరో॥

• తాత్పర్యము: సామవేద గానమంటే ఇష్టపడేవాడు, మన్మథుని మించిన అందం కలవాడు అయిన పరమాత్ముని సేవించే ధన్యులు ఎందరో!

2. మానసవనచర వరసంచారము నిలిపి మూర్తి బాగుగా పొడగనేవా ॥రెందరో॥

• తాత్పర్యము: కోతి వలె చంచలమైన మనసును అదుపులో ఉంచుకుని, భగవంతుని దివ్య మంగళ స్వరూపాన్ని తమలో తాము దర్శించేవారు ఎందరో!

3. సరగున బాదములకు స్వాంతమను సరోజమును సమర్పణము సేయువా ॥రెందరో॥

• తాత్పర్యము: భగవంతుని పాదాల చెంత తమ మనసు అనే పద్మాన్ని వెంటనే సమర్పించుకునే నిష్కామ భక్తులు ఎందరో!

4. పతితపావనుడనే పరాత్పరుని గురించి బరమార్థమగు నిజమార్గముతోను బాడుచును, సల్లాపముతో స్వరలయాది రాగముల తెలియువా ॥రెందరో॥

• తాత్పర్యము: పతితులను రక్షించే దేవుని గురించి, నిజమైన భక్తి మార్గంలో పాడుతూ, స్వర లయ జ్ఞానంతో ఆయనను స్మరించే జ్ఞానులు ఎందరో!

5. హరి గుణమణిమయ సరములు గళమున శోభిల్లు భక్తకోటు లిలలో తెలివితో చెలిమితో గరుణగల్గి జగమెల్లను సుధాదృష్టిచే బ్రోచువా ॥రెందరో॥

• తాత్పర్యము: హరి నామ సంకీర్తనలనే మణిహారాలను మెడలో ధరించి, ఈ లోకాన్ని తమ కరుణతో, ప్రేమతో రక్షించే భక్తకోటి ఎందరో!

6. హోయలుమీఱ నడులుగల్గు సరసుని సదా గనుల జూచుచును, పులకశరీరులయి ఆనంద పయోధి నిమగ్నులయి ముదంబునను యశముగలవా ॥రెందరో॥

• తాత్పర్యము: మిక్కిలి అందమైన నడక గల ఆ శ్రీరాముని చూస్తూ, ఆనందంతో శరీరం పులకించి, ఆనంద సముద్రంలో మునిగితేలే కీర్తివంతులు ఎందరో!

7. పరమభాగవత మౌనివరశశివిభాకర సనక సనందన దిగీశ సురకింపురుష కనక కశిపుసుత నారద తుంబురు పవనసూను బాలచంద్రధర శుకసరోజభవ భూసురవరులు పరమపావనులు ఘనులు శాశ్వతులు కమలభవసుఖము సదానుభవులుగాక ॥రెందరో॥

• తాత్పర్యము: సనక సనందనులు, దిక్పాలకులు, ప్రహ్లాదుడు, నారదుడు, తుంబురుడు, హనుమంతుడు, శివుడు, శుక మహర్షి, బ్రహ్మదేవుడు మరియు భూలోకంలోని పవిత్రులైన బ్రాహ్మణోత్తములు... వీరంతా నిరంతరం ఆత్మసుఖాన్ని పొందే గొప్పవారు. అటువంటి వారందరికీ వందనము.

8. నీ మేను నామ వైభవమ్ములను నీ పరాక్రమ ధైర్యముల శాంత మానసము నీవులను వచన సత్యమును రఘువర నీయెడ సద్భక్తియు జనించకను దుర్మతములను కల్ల జేసినట్టి నీమది నెఱింగి సతతంబునను గుణభజనానంద కీర్తనము జేయువా ॥రెందరో॥

• తాత్పర్యము: ఓ రఘువరా! నీ రూపము, నామ మహిమ, పరాక్రమము, శాంతము, సత్యవాక్పరిపాలన... వీటిపై భక్తి కలవారై, తప్పుడు మార్గాలను ఖండిస్తూ, నీ మనసును ఎరిగి నిన్ను నిరంతరం కీర్తించేవారు ఎందరో!

9. భాగవత రామాయణ గీతాది శ్రుతిశాస్త్ర పురాణపు మర్మములన్ శివాది షణ్మతముల గూఢముల ముప్పదిముక్కోటి సురాంత రంగముల భావముల నెఱిగి భావరాగ లయాది సౌఖ్యముచే జిరాయువుల్ గలిగి నిరవధి సుఖాత్ములై త్యాగరాజాప్తులైనవా ॥రెందరో॥

• తాత్పర్యము: భాగవత, రామాయణ, భగవద్గీత వంటి గ్రంథాల మర్మాలను, షణ్మతాల అంతరార్థాలను, ముక్కోటి దేవతల భావాలను ఎరిగి, సంగీత సౌఖ్యంతో చిరంజీవులై నిరంతర ఆనందాన్ని పొందే త్యాగరాజుని ఆప్తులు ఎందరో!

10. ప్రేమ ముప్పిరిగొను వేళ నామము దలచేవారు రామభక్తుడైన త్యాగరాజ నుతుని నిజదాసులైనవా ॥రెందరో॥

• తాత్పర్యము: భగవంతునిపై ప్రేమ పొంగి పొర్లే సమయంలో ఆయన నామమును స్మరిస్తూ, త్యాగరాజుచే స్తుతింపబడే ఆ శ్రీరాముని నిజమైన దాసులైన వారు ఎందరో! వారందరికీ నా వందనములు.                                                                                                                                  ఎందరో మహానుభావులు (శ్రీ రాగం - ఆది తాళం) - విశేషాలు:

  1. నమ్రత మరియు వినయం: ఈ కీర్తన త్యాగయ్య గారి గొప్ప మనసుకి నిదర్శనం. తనకంటే ముందున్న వారు, తన కాలంలో ఉన్నవారు మరియు భవిష్యత్తులో రాబోయే భక్తాగ్రేసరులందరినీ 'మహానుభావులు' అని సంబోధిస్తూ వారందరికీ నమస్కరించారు. ఇందులో త్యాగయ్య గారి నిగర్వం కనిపిస్తుంది.

  2. భక్త లక్షణాలు: ఒక మహానుభావుడు లేదా ఉత్తమ భక్తుడు ఎలా ఉంటాడో త్యాగయ్య ఇందులో వివరించారు. వారు కేవలం పూజలు చేసేవారు మాత్రమే కాదు, మనసును అదుపులో ఉంచుకునేవారు (మానసవనచర వరసంచారము నిలిపి), భగవంతుని రూపాన్ని నిరంతరం దర్శించేవారు.

  3. సమభావం (జగమంతటా సుధాదృష్టి): నిజమైన భక్తులు లోకమంతటినీ ప్రేమతో, కరుణతో చూస్తారని (జగమెల్లను సుధా దృష్టిచే బ్రోచువా) త్యాగయ్య వర్ణించారు. వారు కేవలం తమ ముక్తి కోసమే కాకుండా, లోక కల్యాణం కోసం తపించేవారని తెలిపారు.

  4. సంగీత సాహిత్య సమన్వయం: ఈ కీర్తనలో సంగీత ప్రాధాన్యత చాలా ఎక్కువ. స్వర, లయ, రాగ జ్ఞానంతో భగవంతుని కీర్తించేవారే ధన్యులని త్యాగయ్య పేర్కొన్నారు. 'భావ, రాగ, లయాది సౌఖ్యము' ద్వారా భగవంతుని చేరుకోవచ్చని ఆయన నమ్మకం.

  5. మహనీయుల జాబితా: ఈ కీర్తనలో పురాణ ప్రసిద్ధులైన ఎందరో భక్తుల పేర్లను ప్రస్తావించారు. ప్రహ్లాదుడు, నారదుడు, హనుమంతుడు, శివుడు, బ్రహ్మ, శుక మహర్షి వంటి వారందరినీ స్మరించడం ద్వారా భక్తి మార్గంలోని వైవిధ్యాన్ని చాటి చెప్పారు.

  6. నిర్గుణ, సగుణ ఆరాధన: భగవంతుని రూపం (సగుణ), ఆయన నామ వైభవం (నిర్గుణ) రెండింటినీ సమానంగా ఆరాధించే భక్తులను ఈ కీర్తనలో కొనియాడారు. "దుర్మతములను కల్ల చేసినట్టి" వారిని పేర్కొనడం ద్వారా తప్పుడు మార్గాలను ఎండగట్టే ధీరత్వాన్ని కూడా భక్తులకు ఉండాలని సూచించారు.

  7. ముగింపు (శ్రీ రాగ ప్రాశస్త్యం): పంచరత్న కీర్తనలలో ఇది చివరిది. 'శ్రీ' రాగం మంగళకరమైనది. అందుకే ఈ కీర్తనతో భక్తులందరికీ వందనాలు సమర్పిస్తూ త్యాగయ్య తన గాన యజ్ఞాన్ని ఒక మంగళప్రదమైన ముగింపునకు తెచ్చారు.

  క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, 'ఎందరో మహానుభావులు' కీర్తన భక్తి విశ్వజనీనమైనదని, అది కులమతాలకు అతీతంగా కేవలం ప్రేమ, జ్ఞానం, సంగీతం ద్వారా లభిస్తుందని చాటిచెప్పే ఒక విశ్వప్రార్థన.