వరశిఖివాహన వారిజలోచన
సుప్రదీపం - ఆది - మేళకర్త 17
1. పల్లవి
సాహిత్యం:
వరశిఖివాహన వారిజలోచన
కురు శం తనుజితకుసుమశరాయుత ॥వరశిఖి॥
ప్రతిపదార్థం:
వర శిఖి వాహన = ఉత్తమమైన నెమలిని వాహనముగా గలవాడా!
వారిజ లోచన = పద్మముల వంటి నేత్రములు గలవాడా!
శం కురు (కురు శం) = సుఖమును/శ్రేయస్సును కలిగించుము!
తను జిత కుసుమ శర అయుత = శరీర సౌందర్యముచే పదివేల మన్మథులను సైతము జయించినవాడా!
తాత్పర్యము:
ఉత్తమమైన నెమలిని వాహనంగా కలిగి, తామర పూల వంటి కన్నులు ఉన్న ఓ సుబ్రహ్మణ్యస్వామీ! పదివేల మంది మన్మథుల సౌందర్యాన్ని జయించిన అందమైన శరీర రూపం గలవాడా! నాకు సుఖ శాంతులను ప్రసాదించు.
విశేషాలు:
ఇక్కడ కుమారస్వామి అత్యంత సుందరమూర్తి అని తెలుపడానికి పదివేల మంది మన్మథుల సౌందర్యం కలిగినవాడని, శ్రేష్ఠమైన నెమలిని వాహనంగా చేసుకున్నవాడని త్యాగరాజ స్వామి వర్ణించారు.
2. అనుపల్లవి
సాహిత్యం:
శరజభవాంబుద వాహనాది
సురనుతపాద సుగుణకుమార ॥వరశిఖి॥
ప్రతిపదార్థం:
శరజ భవ = రెల్లు పొదలలో జన్మించినవాడా (శరవణభవుడా)!
అంబుద వాహన ఆది = మేఘ వాహనుడైన ఇంద్రుడు మొదలగు,
సుర = దేవతలచే,
నుత పాద = స్తుతింపబడు పాదములు గలవాడా!
సుగుణ = మంచి గుణములు గలవాడా!
కుమార = ఓ కుమారస్వామీ!
తాత్పర్యము:
శరవణము (రెల్లు పొదలు) నందు జన్మించినవాడా, మేఘాన్ని వాహనంగా చేసుకున్న ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలందరిచే పూజింపబడే దివ్యమైన పాదాలు గలవాడా, నల్లని దివ్యమైన మంచి గుణాలు కలిగిన కుమారస్వామీ!
విశేషాలు:
స్వామివారి దివ్య మహిమను కీర్తిస్తూ, ఇంద్రాది దేవతలు సైతం ఆయన పాదపద్మాలను స్తుతిస్తారని ఇక్కడ విశేషంగా పేర్కొనబడింది.
3. చరణం
సాహిత్యం:
తారకసూర పద్మాసురతూల
దహన భూధరసుతానందన ధీర
శ్రీ రఘువీర భాగినేయాప్తమందార
గుణాకర త్యాగరాజార్చిత ॥వరశిఖి॥
ప్రతిపదార్థం:
తారక సూర పద్మాసుర... దహన = తారకాసురుడు, శూరపద్మాసురుడు మొదలగు వారలనే దూదికి అగ్ని వంటివాడా!
భూధర సుతా నందన = హిమవంతుని పుత్రికయగు పార్వతికి కుమారుడా!
ధీర = ధైర్యవంతుడా!
శ్రీ రఘువీర భాగినేయ = శ్రీరామునికి మేనల్లుడా!
ఆప్త మందార = ఆప్తులకు/భక్తులకు కల్పవృక్షము వంటివాడా!
గుణాకర = సద్గుణములకు నిలయుడా!
త్యాగరాజ అర్చిత = త్యాగరాజుచే పూజించబడినవాడా!
తాత్పర్యము:
తారకాసురుడు, శూరపద్ముడు మొదలైన రాక్షసులను దూదిని అగ్ని తగలబెట్టినట్లు సంహరించిన ధీరుడా! పార్వతీదేవి ముద్దుల పట్టీ, శ్రీరామునికి మేనల్లుడా, తన్ను నమ్ముకున్న భక్తులకు కల్పవృక్షంలా అడిగినవి ఇచ్చే దయామయుడా, సమస్త సద్గుణాలకు నిలయమైనవాడా, త్యాగరాజుచే పూజలందుకునే స్వామీ!
విశేషాలు:
రాక్షస సంహారం కొరకు శివుని తేజస్సు కుమారస్వామిగా అవతరించిందని, అగ్ని స్వరూపులైన షట్ కృత్తికలు (ఆరుగురు కృత్తికా దేవులు) పెంచడం వల్ల ఆయన తేజోమయుడయ్యాడని వివరించబడింది.
త్యాగరాజ స్వామి తన ఇష్టదైవమైన శ్రీరాముడిని పార్వతీదేవి సోదరుడిగా భావించి, కుమారస్వామి శ్రీరామునికి "మేనల్లుడు" అని మధురమైన బంధుత్వాన్ని జోడించి, భక్తుల కోరికలు తీర్చే కల్పవృక్షంగా స్తుతించారు.
- =========================
1. సుప్రదీపం (రాగం)
ఇది ఈ కీర్తనను స్వరపరచిన రాగం పేరు.
'సుప్రదీపం' అనేది 17వ మేళకర్త రాగమైన సూర్యకాంతం జన్య రాగం.
ఇది చాలా అరుదుగా పాడే మధురమైన రాగం. త్యాగరాజ స్వామివారు ఈ రాగంలో స్వరపరిచిన విశిష్టమైన కీర్తనలలో ఇది ఒకటి.
2. ఆది (తాళం)
ఇది ఈ పాటను పాడే తాళం/లయ చట్రం.
సంగీతంలో 'ఆది తాళం' అనేది అత్యంత సాధారణమైన మరియు ప్రాచుర్యం పొందిన 8 అక్షరాల కాలపరిమితి గల తాళం (1 లఘువు + 2 ద్రుతాలు = 8 అక్షరకాళాలు).
3. మేళకర్త 17
కర్ణాటక సంగీతంలో ప్రధానమైన 72 జనక రాగాలను (సప్తస్వరాల సంపూర్ణ కలయికలను) మేళకర్త రాగాలు అంటారు.
క్రమసంఖ్య 17 వ మేళకర్త రాగం పేరు "సూర్యకాంతం".
సుప్రదీపం రాగం ఈ 17వ మేళకర్త రాగమైన సూర్యకాంతం నుంచి పుట్టినది (జన్య రాగం) అని సూచించడానికి "మేళకర్త 17" అని రాస్తారు.

No comments:
Post a Comment