Wednesday, January 7, 2026

అందుండకనే వేగ

 


శ్రీ త్యాగరాజ కీర్తన

రాగం: పంతువరాళి తాళం: త్రిపుట మేళకర్త: 45 (శుభపంతువరాళి)

పల్లవి: అందుండకనే వేగ వచ్చెదనని, నాపై నానఁ బెట్టి పోరా మందరధర నీవాప్తులతోఁ గూడి, మరచితే ఏమిసేతునే ఓరాఘవ ||అందుండకనే||

చరణములు:

  1. కనవలెనను వేళ లేకున్న గన్నీరు కాలువగాఁ బాఱునే ఇనకులాధిప నీవు రాను తామసమైతే నిల్లు వాకిలి యానే ఓరాఘవ ||అందుండకనే||

  2. నిరుపమానందశయ్యపై లేకుంటే నిమిషము యుగమానే పరమాత్మ నీవు గానక భ్రమసిన వేళ పరులు నవ్వుట కౌనే ఓరాఘవ ||అందుండకనే||

  3. పరమభక్తియు నా ప్రాయములెల్ల దనుజులపాలుగా బోనౌనే వరద శ్రీ త్యాగరాజార్చిత పదయుగ వారిధి ముందర నే, ఓరాఘవ ||అందుండకనే||


తాత్పర్యం

పల్లవి: ఓ మందరధరా! రాఘవా! నీవు వైకుంఠానికి వెళ్ళిన తర్వాత అక్కడే ఉండిపోకుండా, త్వరగా తిరిగి వస్తానని నా మీద ఒట్టు పెట్టుకుని మరీ వెళ్ళు. అక్కడ నీకు ఇష్టమైన వారితో (నిత్యసూరులతో) కలిసి నన్ను మర్చిపోతే నేనేం చేయాలి?

మొదటి చరణం: ఓ సూర్యవంశోత్తముడా! నిన్ను చూడాలనిపించినప్పుడు నీవు దగ్గర లేకపోతే నా కన్నీరు కాలువలా ప్రవహిస్తుంది. నీవు రావడానికి ఆలస్యమైతే, నా ఇంటి గుట్టు రచ్చకెక్కి వీధిపాలవుతుంది (నా దైన్యం అందరికీ తెలిసిపోతుంది).

రెండూ చరణం: సాటిలేని ఆనందమనే నా హృదయ రూప శయ్యపై నీవు లేకపోతే, నాకు ఒక్క నిమిషం కూడా ఒక యుగంలా తోస్తుంది. ఓ పరమాత్మా! నీవు కనిపించక నేను భ్రమలో ఉంటే, అది చూసి ఇతరులు నవ్వడం నీకు ధర్మమేనా?

మూడవ చరణం: శ్రీ త్యాగరాజ స్వామిచే పూజింపబడే పాదములు కలిగిన ఓ వరదా! నా గొప్ప భక్తి, నా యవ్వనం అంతా ఈ రాక్షసుల పాలు కావలసిందేనా? సముద్ర తీరాన నిలబడి చెబుతున్నాను.. నన్ను వదిలి వెళ్ళక తిరిగి వస్తానని ఒట్టు పెట్టు.


విశేషాలు (ముఖ్య అంశాలు)

  • వాత్సల్య భక్తి: తల్లిని విడిచి ఉండలేని పసిపాపలాగా, భగవంతుడిని విడిచి ఉండలేక ప్రహ్లాదుడు చేసే మారాము (పిల్లల పంతం) ఇందులో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. భగవంతుడిపై ఒట్టు వేయించుకోవడం భక్తుని అమాయకత్వానికి, అనన్య భక్తికి నిదర్శనం.

  • అభేద భావం: త్యాగయ్య ఇక్కడ నృసింహ స్వామిని 'రాఘవా', 'ఇనకులాధిప' అని సంబోధించారు. అంటే రాముడికి, నృసింహుడికి మధ్య ఆయన ఎటువంటి భేదం చూడలేదు.

  • హృదయమే శయ్య: "నిరుపమానందశయ్య" అంటే భక్తుని నిర్మలమైన హృదయం. ఆ హృదయంలో భగవంతుడు కొలువై ఉండాలని, ఆయన లేని హృదయం శూన్యమని కవి వర్ణించారు.

  • ఆర్తి: భగవంతుడు రావడం ఆలస్యమైతే తన పరువు పోతుందని, లోకులు నవ్వుతారని భక్తుడు ఆవేదన చెందడం ఈ కీర్తనలోని లాలిత్యం.

No comments:

Post a Comment

ఎట్లా దొరికితివో రామ తన

మహావాగ్గేయకారుడైన శ్రీ త్యాగరాజ స్వామి రచించిన  కీర్తన "ఎట్లా దొరికితివో రామ తన" . ఈ కీర్తన వసంత రాగం, ఆది తాళంలో స్వరపరచబడింది. ...