ఎటుల కాపాడుదువో శ్రీరామచంద్ర

 "ఎటుల కాపాడుదువో శ్రీరామచంద్ర"  కీర్తన ఆహిరి రాగం, త్రిపుట తాళం లో కూర్చబడింది.

ఈ కీర్తనలోని పల్లవి మరియు చరణాలకు ప్రతిపదార్థం, తాత్పర్యం మరియు విశేషాలు 

1. పల్లవి

ఎటుల కాపాడుదువో శ్రీరామచంద్ర నన్

ఎటుల కాపాడుదువో రఘువీర

ప్రతిపదార్థం:

• శ్రీరామచంద్ర = ఓ శ్రీరామచంద్రా!

• రఘువీర = రఘువంశపు వీరుడా!

• నన్ (నన్ను) = నన్ను

• ఎటుల = ఏ విధంగా

• కాపాడుదువో = రక్షిస్తావో (నాకు తెలియడం లేదు).

తాత్పర్యం:

ఓ శ్రీరామచంద్రా! రఘువంశ శ్రేష్ఠుడా! సంసార సాగరంలో మునిగిపోతున్న నన్ను నువ్వు ఏ విధంగా రక్షించి ఒడ్డున పడేస్తావో కదా! (నన్ను కాపాడే భారం నీదే అని భావం).

విశేషాలు:

• శరణాగతి భావం: త్యాగరాజ స్వామి ఈ పల్లవిలో భగవంతుడికి పూర్తిగా ఆత్మసమర్పణ చేసుకుంటున్నారు. "నేను నా స్వశక్తితో ఈ మాయ నుండి బయటపడలేను, నీవే నన్ను ఎలాగోలా కాపాడాలి" అనే ఆర్తి ఇందులో కనిపిస్తుంది.

• రాగ విశిష్టత: ఆహిరి రాగం సహజంగానే కరుణ రసాన్ని, విరహాన్ని, ఆర్తిని పలికించడానికి అద్భుతంగా పనిచేస్తుంది. తనను రక్షించమని దేవుడిని వేడుకునే ఈ కీర్తనకు ఆహిరి రాగం ఎంతో సరిగ్గా సరిపోయింది.

---

2. చరణం - 1

మటుమాయసంసారమందుఁ దగిలిన న

(ఎటుల కాపాడుదువో...)

ప్రతిపదార్థం:

• మటుమాయ = తీవ్రమైన భ్రమలతో/కపటంతో కూడిన

• సంసారమందున్ = ఈ లౌకిక జీవితంలో (బంధాలు, బంధుత్వాలలో)

• తగిలిన = చిక్కుకుపోయిన

• నన్ = నన్ను.

తాత్పర్యం:

అంతా అబద్ధం, మాయ అయిన ఈ లౌకిక సంసార చక్రంలో, మోహంలో చిక్కుకుపోయిన నన్ను నువ్వు ఎలా కాపాడుతావు రామా?

విశేషాలు:

• సంసార భ్రాంతి: ఇక్కడ "మటుమాయ" అంటే స్థిరము కానిది, అశాశ్వతమైనది అని అర్థం. ఈ లోకంలోని బంధాలు ఎప్పుడు ఉంటాయో, ఎప్పుడు పోతాయో తెలియని మాయాజాలం వంటివని, అలాంటి మాయలో పడి అసలైన పరమాత్మను మర్చిపోతున్నానని భక్తుడు ఆవేదన చెందుతున్నాడు.

---

3. చరణం - 2

అనుదినమును దారతనయవర్గాదుల పొ

లనము సేయుటకొఱకు ధనములు గలిగిన

ప్రతిపదార్థం:

• అనుదినమును = ప్రతిరోజూ

• దార = భార్య

• తనయ = పిల్లలు

• వర్గ+ఆదుల = మొదలైన వారి యొక్క

• పాలనము+సేయుటకొఱకు = పోషించడం కోసం/కాపాడటం కోసం

• ధనములు గలిగిన = బాగా డబ్బు ఉన్న... (తదుపరి చరణంతో దీనికి లంకె ఉంటుంది).

తాత్పర్యం:

ప్రతిరోజూ నా భార్య, పిల్లలు, నా కుటుంబ వర్గాన్ని సాకడం కోసం, వారిని పోషించడం కోసం... డబ్బు ఉన్న ఐశ్వర్యవంతుల చుట్టూ తిరగాల్సి వస్తోందని త్యాగరాజ స్వామి చెప్తున్నారు.

విశేషాలు:

• లౌకిక బాధ్యతల సంకెళ్లు: సన్యాసిగా మారిపోకుండా, గృహస్థుగా ఉంటూ భగవంతుడిని కొలిచే భక్తుడి ఇబ్బందిని ఇక్కడ ప్రతిబింబించారు. కుటుంబ బాధ్యతల వల్ల దేవుడిని స్మరించడానికి సమయం దొరకడం లేదనే బాధ ఇందులో వ్యక్తమవుతుంది.

---

4. చరణం - 3

మనుజులఁ బొగడి యార్జించినపై కమ్ములఁ జూచి

తనకు సరిలేదని బిగువునఁ దిరిగిన న

(ఎటుల కాపాడుదువో...)

ప్రతిపదార్థం:

• మనుజులన్ = (డబ్బున్న) మనుషులను

• పొగడి = (అబద్ధపు) స్తుతులు చేసి

• ఆర్జించిన = సంపాదించిన

• పైకములన్+చూచి = ఆ ధనాన్ని/డబ్బును చూసుకుని

• తనకు = నాకంటే

• సరి+లేదు+అని = సాటి ఎవ్వరూ లేరని

• బిగువునన్ = గర్వంతో/అహంకారంతో

• తిరిగిన = విర్రవీగుతూ తిరిగిన

• నన్ = నన్ను.

తాత్పర్యం:

(కుటుంబాన్ని పోషించడం కోసం) ధనవంతులైన సాటి మనుషులను లేనిపోని మాటలతో పొగడి, వారి ద్వారా సంపాదించిన కొద్దిపాటి డబ్బును చూసుకుని, అహంకారంతో "నాకంటే గొప్పవాడు ఎవడున్నాడు?" అని గర్వంతో తిరిగే నాలాంటి వాడిని నువ్వు ఎలా కాపాడుతావు స్వామి?

విశేషాలు:

•  నిజానికి త్యాగరాజ స్వామి ఎప్పుడూ నరులను (మనుషులను) ఆశ్రయించలేదు. ఆయన "నిధి చాల సుఖమా... రాముని సన్నిధి సాల సుఖమా" అని ధనాన్ని తృణీకరించిన మహానుభావుడు. కానీ ఇక్కడ లోకంలోని సామాన్య మానవుల స్థితిని తనపై వేసుకుని భగవంతుని ముందు పశ్చాత్తాపం ప్రకటిస్తున్నారు.

• అహంకార నిర్మూలన: మనుషులు కొద్దిపాటి డబ్బు దొరకగానే గర్వపడతారని, ఆ గర్వం భగవంతుడికి దూరం చేస్తుందని, అలాంటి అహంకారాన్ని వీడితేనే దేవుడి అనుగ్రహం లభిస్తుందని ఈ చరణం ద్వారా త్యాగరాజ స్వామి లోకానికి హితబోధ చేస్తున్నారు.

5. చరణం - 4

కాయజజనక నా ప్రాయము లెల్లను

మాయాపూరితులైన దాయాదులచేత

సాయపర్యంతము కాయక్లేశముఁ జెంద

నాయెను గాని మౌనిధ్యేయ నినుఁ దెలియలేని న

(ఎటుల కాపాడుదువో...)

ప్రతిపదార్థం:

• కాయజజనక = మన్మథునికి తండ్రివైనవాడా! (శ్రీకృష్ణ/శ్రీరామ రూప పరమాత్మా!)

• నా ప్రాయములు+ఎల్లను = నా వయసంతా, నా జీవిత కాలమంతా

• మాయాపూరితులైన = వంచనతో, కపటంతో నిండిన

• దాయాదులచేత = జ్ఞాతులు/బంధువుల (దాయాదుల) వల్ల

• సాయపర్యంతము = సాయంకాలం వరకు (జీవిత చరమాంకం వరకు)

• కాయక్లేశమున్+చెందన్+ఆయెను+గాని = శరీరానికి శ్రమ, కష్టాలు కలగడమే సరిపోయింది కానీ

• మౌనిధ్యేయ = మునులచేత ధ్యానింపబడేవాడా!

• నినున్ = నిన్ను

• తెలియలేని = తెలుసుకోలేకపోయిన

• నన్ = నన్ను (ఎటుల కాపాడుదువో...)

తాత్పర్యం:

ఓ మన్మథుని తండ్రీ! మునులందరూ నిరంతరం ధ్యానించే ఓ రామచంద్రా! కపట బుద్ధి గల నా దాయాదుల (జ్ఞాతుల) వల్ల నా జీవిత కాలమంతా, ఉదయం నుండి సాయంత్రం వరకు కేవలం శారీరక కష్టాలు పడటానికే సరిపోయింది. కానీ నిన్ను మనస్ఫూర్తిగా తెలుసుకునే భాగ్యానికి నోచుకోని నన్ను నువ్వు ఏ విధంగా రక్షిస్తావు స్వామి?

 విశేషాలు:

• నిజజీవిత ప్రతిబింబం: త్యాగరాజ స్వామి జీవితంలో ఆయన అన్నగారైన జపేశుడు ఆయనను ఎన్నో రకాలుగా ఇబ్బంది పెట్టారు. త్యాగయ్య పూజించే రామ విగ్రహాలను నదిలో పడేయడం, ఆస్తి కోసం వేధించడం వంటివి చేశారు. ఆ లౌకిక క్లేశాలను, దాయాదుల వల్ల కలిగిన మానసిక, శారీరక శ్రమను త్యాగయ్య ఇక్కడ నేరుగా ప్రస్తావించారు.

• ఆవేదన: లౌకికమైన గొడవల్లో పడి కాలం వృథా అయిపోతోందే తప్ప, మునులు కొలిచే ఆ పరమాత్మ తత్త్వాన్ని తెలుసుకోలేకపోతున్నాననే భక్తుడి పశ్చాత్తాపం ఇందులో కనిపిస్తుంది.

---

6. చరణం - 5 (ముగింపు / మకుట చరణం)

సతమని బాంధవుల జతను నమ్మి మదికి

హితవులేక యో పతితపావన సం

తతము త్యాగరాజసహిత సురనికరపూ

జిత నిన్నె శరణు జొచ్చితిగాని రామ న

(ఎటుల కాపాడుదువో...)

ప్రతిపదార్థం:

• సతమని = (ఈ బంధాలు) శాశ్వతమైనవని

• బాంధవుల = చుట్టాల యొక్క, బంధువుల యొక్క

• జతను = తోడును, సమూహాన్ని

• నమ్మి = నమ్మి మోసపోయి

• మదికిన్ = నా మనస్సుకు

• హితవు+లేక = మేలు/శాంతి అనేది లేకుండా పోయిన తరుణంలో

• ఓ పతితపావన = పాపులను సైతం పవిత్రం చేసేవాడా!

• సంతతము = ఎల్లప్పుడూ

• త్యాగరాజసహిత = ఈ త్యాగరాజుడితో పాటు

• సురనికర = దేవతల సమూహముచేత

• పూజిత = పూజింపబడేవాడా!

• రామ = ఓ రామా!

• నిన్నే = నిన్ను మాత్రమే

• శరణు+జొచ్చితి గాని = శరణు వేడుకున్నాను గాని (నాకు వేరే దిక్కు లేదు)

• నన్ = నన్ను (ఎటుల కాపాడుదువో...)

తాత్పర్యం:

దేవతల సమూహాల చేత నిరంతరం పూజలందుకునే ఓ పతితపావనా! రామా! ఈ లోకంలోని బంధుమిత్రుల తోడే శాశ్వతమని నమ్మి, మనశ్శాంతిని కోల్పోయాను. చివరికి ఈ త్యాగరాజుడిని కాపాడటానికి దేవ దేవుడవైన నిన్నే పరమగతిగా నమ్మి శరణు వేడుకున్నాను. నన్ను ఎలా కాపాడుతావో నీదే భారం!

विశేషాలు:

• ముక్తి మార్గం (శరణాగతి): సంసార భ్రాంతి, లౌకిక కష్టాలు, దాయాదుల బాధలు... వీటన్నింటికీ ఒకటే పరిష్కారం "శరణాగతి" అని త్యాగరాజ స్వామి ఈ కీర్తనను ముగిస్తున్నారు. లోకంలో ఏదీ శాశ్వతం కాదని తెలుసుకుని భగవంతుని పాదాలను ఆశ్రయించడమే ఉత్తమ మార్గం అని చాటిచెప్పారు.

• ముద్ర: ఈ చరణంలో ఆయన తన సొంత పేరు అయిన "త్యాగరాజ" అనే పదాన్ని (కీర్తన ముద్రగా) ఉపయోగించారు.

కీర్తన యొక్క అంతరార్థం - భావ సంగ్రహం

1. ఆత్మవిమర్శ - అజ్ఞానుల దైన్యం

ఈ కీర్తన ద్వారా త్యాగరాజ స్వామి లోకంలోని అజ్ఞానులైన సామాన్య మానవుల దైన్య స్థితిని స్మరిస్తూ భగవంతునికి మొరపెట్టుకుంటున్నారు. లోకుల అవివేక గుణాలను, బలహీనతలను తనయందే ఆరోపించుకుంటూ (తనకు అన్వయించుకుంటూ)... "ఓ రామా! ఎల్లప్పుడూ ఈ సంసార మాయలోనే చిక్కుకుపోయి ఉన్న నన్ను, ఏ యోగ్యత చూసి నువ్వు కాపాడుతావు?" అని ప్రశ్నిస్తున్నారు.

2. లౌకిక జీవితంలో చేసిన తప్పులు

"నేను చేసిన పనులన్నీ ఎలాంటివంటే... నా భార్యాపిల్లలను, కుటుంబాన్ని పోషించడం కోసం నీచులైన మానవులను (ధనవంతులను) లేనిపోని మాటలతో పొగిడాను. అలా వారి ద్వారా సంపాదించిన కొద్దిపాటి డబ్బును చూసుకుని నేనే పెద్ద ధనవంతుడినని భ్రమపడ్డాను. 'నాకు సాటి ఎవ్వరూ లేరు, నాతో సమానమైన హోదా గలవాడు ఈ లోకంలోనే లేడు' అనే అహంకారంతో, గర్వంతో విర్రవీగుతూ తిరిగాను" అని భక్తుడి లౌకిక బలహీనతలను ఇక్కడ ఆవిష్కరించారు.

3. కాలం వృథా అవ్వడం - దాయాదుల క్లేశాలు

"నా ప్రాయము (యవ్వనం), నా నడివయసు సమర్థత అంతా మోసగాళ్లైన నా జ్ఞాతుల (దాయాదుల) వల్ల నిత్యం ఉదయం లేచినప్పటి నుండి రాత్రి వరకు శారీరక కష్టాలు పడటానికే సరిపోయింది. నా జీవితమంతా అలా వృథా అయిపోతుండగా, ఆ బంధువుల తోడే నిజమని, శాశ్వతమని నమ్మి మోసపోయాను. ఓ రామా! నిన్ను తెలుసుకోలేకపోయిన నాలాంటి అజ్ఞానిని నువ్వు ఏ విధంగా రక్షిస్తావు?" అని ఆవేదన చెందుతున్నారు.

4. శరణాగతి - ముగింపు అభిప్రాయం

"అయినప్పటికీ, ఇప్పటికైనా నాకు కొంత వివేకం (జ్ఞానం) కలిగింది. ఓ పతితపావనా! అని నిన్నే పరమగతిగా నమ్మి నీ శరణు వేడుకున్నాను. కాబట్టి నన్ను కాపాడు" అని ప్రార్థిస్తున్నారు.

ముగింపు సందేశం:

ఇంతవరకు ఎవరైనా సరే, ఎంతటి అవివేకంలో ఉన్నా... దీనులను కాపాడే దైవం ఆ రామచంద్రుడొక్కడే! కాబట్టి 'ఓ పతితపావనా!' అని ఆ పరమాత్ముడిని ప్రార్థించడమే మానవుడికి ఉత్తమమైన మార్గం అనేది ఈ కీర్తన యొక్క ముఖ్య అభిప్రాయం.