నాట - ఆది
జగదానందకారక జయ జానకీ ప్రాణనాయక
గగనాధిప సత్కులజ రాజరాజేశ్వర
సుగుణాకర సురసేవ్య భవ్యదాయక సదా సకల
॥జగ॥
అమర తారక నిచయ కుముదహిత పరిపూర్ణానఘ
సురాసురభూజ దధిపయోధి వాసహరణ
సుందరతరవదన సుధామయ వచోబృంద గోవింద
సానంద మావరాజరాప్త శుభకరానేక
॥జగ॥
నిగమ నిరజామృతజ పోషకానిమషవైరి
వారిది సమీరణ ఖగతురంగ సత్కవి హృదాలయ
అగణిత వానరాధిప నతాంఘ్రియుగ
॥జగ॥
ఇంద్రనీలమణి సన్ని భావఘన
చంద్ర సూర్యనయనా ప్రమేయ వా-
గీంద్ర జనక సకలేశ శుభ్ర నా-
గేంద్ర శయన శమనవైరి సన్నుత
॥జగ॥
పాద విజిత మౌనిశాప సవ పరి-
పాల వరమంత్రగ్రహణలోల
పరమశాంతచిత్త జనకజాధిప
సరోజభవ వరదాఖిల
॥జగ॥
సృష్టిస్థిత్యంతకారక అమిత-
కామితఫలద అసమానగాత్ర
శచీపతి నుతాబ్ధిమదహర
అనురాగ రాగరాజిత కథాసారహిత
॥జగ॥
సజ్జనమానసాబ్ధి సుధాకర
కుసుమ విమాన సురసారిపుకరాబ్జ
లాలిత చరణ అవగుణాసుర-
గణమదహరణ సనాతనాజ నుత
॥జగ।।
ఓంకార పంజరకీర పురహర
సరోజ భవ కేశవవాది రూప
వాసవ రిపు జనకాంతక కలాధర
కలాధరాప్త ఘృణాకర
శరణాగత జనపాలన సుమనోరమణ
నిర్వికార నిగమ సారతర
॥జగ॥
కరధృత శరజాలాసుర మదాపహరణావనీసుర సురావన
కనీన బిలజ మౌనికృత చరిత్ర సన్నుత శ్రీ త్యాగరాజ సన్నుత
॥జగ॥
పురాణపురుష నృవరాత్మజాశ్రిత-
పరాధీన ఖరవిరాధరావణ
విరావణ అనఘ పరాశర మనో-
హరావికృత త్యాగరాజసన్నుత
॥జగ॥
అగణితగుణ కనకచేల సారవిదళన
అరుణాభ సమాచరణ
అపారమహిమాద్భుత సుకవిజన-
హృత్సదన సురమునిగణిత విహిత
కలశనీరనిధిజారమణ పాపగజనృసింహ
వర త్యాగరాజాదినుత ॥జగ॥
శ్రీ త్యాగరాజ స్వామి రచించిన ఘనరాగ పంచరత్న కీర్తనలలో మొదటిదైన "జగదానందకారక" కీర్తన యొక్క ప్రతిపదార్థము మరియు తాత్పర్యము ఇక్కడ ఇవ్వబడినది:
పల్లవి: జగదానంద కారక జయ జానకీ ప్రాణనాయక
జగదానంద కారక: లోకమునకంతటికీ ఆనందమును కలిగించేవాడా!
జయ: నీ ఆత్మశక్తిని విజృంభింపజేయుము (నీకు విజయము కలుగుగాక).
జానకీ ప్రాణనాయక: సీతాదేవికి ప్రాణేశ్వరుడవైనవాడా!
అనుపల్లవి: గగనాధిప సత్కులజ రాజరాజేశ్వర సుగుణాకర సురసేవ్య భవ్యదాయక సదా సకల
గగనాధిప సత్కులజ: ఆకాశానికి అధిపతియైన సూర్యుని యొక్క పవిత్ర వంశము (సూర్యవంశము) నందు జన్మించినవాడా!
రాజరాజేశ్వర: రాజులకు రాజైన చక్రవర్తీ!
సుగుణాకర: మంచి గుణాలకు నిలయమైనవాడా!
సురసేవ్య: దేవతలచే సేవింపబడేవాడా!
భవ్యదాయక: ఎల్లప్పుడూ శుభాలను ఇచ్చేవాడా!
చరణములు: 1. అమర తారక నిచయ కుముదహిత పరిపూర్ణానఘ సురాసురభూజ దధిపయోధి వాసహరణ సుందరతరవదన సుధామయ వచోబృంద గోవింద సానంద మావరాజరాప్త శుభకరానేక
అమర తారక నిచయ కుముదహిత: దేవతలనెడి నక్షత్రములకు చంద్రుని వంటివాడా!
పరిపూర్ణానఘ: సర్వసంపూర్ణుడా, పాపరహితుడా!
సురాసురభూజ: దేవతలకు కల్పవృక్షం వంటివాడా!
దధిపయోధి వాసహరణ: పాలు, పెరుగు కుండలను దొంగిలించినవాడా (శ్రీకృష్ణ రూపము)!
సుందరతరవదన: మిక్కిలి అందమైన ముఖము కలవాడా!
సుధామయ వచోబృంద: అమృతం వంటి మాటలు పలికేవాడా!
గోవింద: గోవిందుడా!
మావర: లక్ష్మీపతివైనవాడా!
ఆజరాప్త శుభకర: దృఢమైన భక్తి గల ఆప్తులకు శుభములను చేకూర్చేవాడా!
2. నిగమ నీరజామృతజ పోషకానిమషవైరి వారిది సమీరణ ఖగతురంగ సత్కవి హృదాలయ అగణిత వానరాధిప నతాంఘ్రియుగ
నిగమ నీరజామృతజ పోషక: వేదాలనే పద్మాల నుండి పుట్టిన అమృతాన్ని పోషించేవాడా!
అనిమషవైరి వారిద సమీరణ: దేవతల శత్రువులైన అసురులనే మేఘాలను చెదరగొట్టే గాలి వంటివాడా!
ఖగతురంగ: గరుడ వాహనం కలవాడా!
సత్కవి హృదాలయ: వాల్మీకి వంటి మంచి కవుల హృదయాలలో నివసించేవాడా!
అగణిత వానరాధిప నతాంఘ్రియుగ: లెక్కలేనంత మంది వానర శ్రేష్ఠులచే నమస్కరింపబడే పాదములు కలవాడా!
3. ఇంద్రనీలమణి సన్ని భావఘన చంద్ర సూర్యనయనా అప్రమేయ వాగీంద్ర జనక సకలేశ శుభ్ర నాగేంద్ర శయన శమనవైరి సన్నుత
ఇంద్రనీలమణి సన్నిభ: ఇంద్రనీలమణి వలె ప్రకాశించే నీల మేఘ శరీరం కలవాడా!
చంద్ర సూర్యనయనా: చంద్రసూర్యులే కళ్లుగా కలవాడా!
అప్రమేయ: ఊహకందని మహిమ కలవాడా!
వాగీంద్ర జనక: బ్రహ్మదేవుని కన్న తండ్రివైనవాడా!
సకలేశ: సర్వమునకు ప్రభువైనవాడా!
శుభ్ర నాగేంద్ర శయన: తెల్లని ఆదిశేషునిపై శయనించేవాడా!
శమనవైరి సన్నుత: యముని శత్రువైన శివునిచే కొనియాడబడేవాడా!
4. పాద విజిత మౌనిశాప సవ పరిపాల వరమంత్రగ్రహణలోల పరమశాంతచిత్త జనకజాధిప సరోజభవ వరదాఖిల
పాద విజిత మౌనిశాప: నీ పాద ధూళిచే గౌతమ ముని శాపాన్ని (అహల్యకు) తొలగించినవాడా!
సవ పరిపాల: యజ్ఞమును రక్షించినవాడా!
వరమంత్రగ్రహణలోల: బలా-అతిబల వంటి గొప్ప మంత్రాలను నేర్చుకోవడంలో ఆసక్తి గలవాడా!
జనకజాధిప: సీతాదేవికి భర్తవైనవాడా!
సరోజభవ వరద: బ్రహ్మదేవునికి వరములిచ్చినవాడా!
5. సృష్టిస్థిత్యంతకారక అమిత కామితఫలద అసమానగాత్ర శచీపతి సుతాబ్ధిమదహర అనురాగ రాగరాజిత కథాసారహిత
సృష్టిస్థిత్యంతకారక: సృష్టి, స్థితి, లయములకు కారకుడవైనవాడా!
అమిత కామితఫలద: కోరిన కోర్కెలను అనంతంగా తీర్చేవాడా!
అసమానగాత్ర: సాటిలేని శరీర సౌందర్యం కలవాడా!
శచీపతి సుతాబ్ధి మదహర: ఇంద్రుని కుమారుడైన వాలి యొక్క మరియు సముద్రుని యొక్క గర్వాన్ని అణిచినవాడా!
అనురాగ రాగరాజిత కథాసారహిత: భక్తితో కూడిన రాగయుక్తమైన నీ కథాసారమందు ఆనందించువాడా!
6. సజ్జనమానసాబ్ధి సుధాకర కుసుమ విమాన సురసారిపుకరాబ్జ లాలిత చరణ అవగుణాసురగణ మదహరణ సనాతనాజ నుత
సజ్జనమానసాబ్ధి సుధాకర: సజ్జనుల మనసనే సముద్రానికి చంద్రుని వంటివాడా!
కుసుమ విమాన: పుష్పక విమానము కలవాడా!
సురసారిపు కరాబ్జ లాలిత చరణ: సురసకు శత్రువైన ఆంజనేయుని హస్తపద్మములచే లాలింపబడే పాదములు కలవాడా!
అవగుణాసురగణ మదహరణ: దుర్గుణములు గల రాక్షసుల గర్వాన్ని హరించినవాడా!
సనాతనాజ నుత: సనాతనుడా, బ్రహ్మచే స్తుతింపబడేవాడా!
7. ఓంకార పంజరకీర పురహర సరోజ భవ కేశవవాది రూప వాసవ రిపు జనకాంతక కలాధర కలాధరాప్త ఘృణాకర శరణాగత జనపాలన సుమనోరమణ నిర్వికార నిగమ సారతర
ఓంకార పంజరకీర: ఓంకారమనే పంజరంలోని చిలుక వంటివాడా!
పురహర సరోజభవ కేశవాది రూప: శివ, బ్రహ్మ, విష్ణు రూపములలో ఉన్నవాడా!
వాసవ రిపు జనకాంతక: ఇంద్రుని శత్రువైన ఇంద్రజిత్తు యొక్క తండ్రిని (రావణుని) సంహరించినవాడా!
కలాధర: సకల కళలను ధరించినవాడా!
కలాధరాప్త: శివునికి అత్యంత ఆప్తుడైనవాడా!
ఘృణాకర: దయానిధి!
శరణాగత జనపాలన: శరణు కోరిన వారిని రక్షించేవాడా!
నిర్వికార: మార్పులు లేనివాడా!
నిగమ సారతర: వేదాల యొక్క పరమార్థమైనవాడా!
8. కరధృత శరజాలాసుర మదాపహరణావనీసుర సురావన కనీన బిలజ మౌనికృత చరిత్ర సన్నుత శ్రీ త్యాగరాజ సన్నుత
కరధృత శరజాల: చేతిలో బాణముల సమూహాన్ని ధరించినవాడా!
అసుర మదాపహరణ: రాక్షసుల గర్వాన్ని అణిచినవాడా!
అవనీసుర సురావన: భూసురులను (బ్రాహ్మణులను), దేవతలను రక్షించేవాడా!
కవీన బిలజ మౌనికృత చరిత్ర సన్నుత: కవిశ్రేష్ఠుడైన వాల్మీకి మహర్షి రచించిన రామాయణ గాథచే కొనియాడబడేవాడా!
శ్రీ త్యాగరాజ సన్నుత: త్యాగరాజుచే కీర్తింపబడేవాడా!
చరణము 9: పురాణపురుష నృవరాత్మజాశ్రిత- పరాధీన ఖరవిరాధరావణ విరావణ అనఘ పరాశర మనో- హరావికృత త్యాగరాజసన్నుత
ప్రతిపదార్థము:
పురాణపురుష: పురాణాలలో చెప్పబడిన ఆదిపురుషుడా!
నృవరాత్మజ: మానవశ్రేష్ఠుడైన దశరథ మహారాజు కుమారుడా!
ఆశ్రిత పరాధీన: నిన్ను ఆశ్రయించిన భక్తులకు లోబడి ఉండువాడా!
ఖర విరాధ రావణ విరావణ: ఖరుడు, విరాధుడు మరియు రావణుడు వంటి రాక్షసులను సంహరించినవాడా (వారి ఏడుపులకు కారణమైనవాడా)!
అనఘ: పాపము లేనివాడా!
పరాశర మనోహర: పరాశర మహర్షికి ఆనందాన్ని కలిగించేవాడా!
అవికృత: ఎటువంటి వికారములు లేనివాడా!
త్యాగరాజ సన్నుత: త్యాగరాజుచే కీర్తింపబడేవాడా!
తాత్పర్యము: ఓ పురాణ పురుషుడా! దశరథుని కుమారుడవైన శ్రీరామా! నీవు నిన్ను నమ్ముకున్న భక్తుల పట్ల అత్యంత ప్రేమతో వారికి అధీనుడవై ఉంటావు
. ఖర, విరాధ, రావణుల వంటి దుష్ట రాక్షసులను తుదముట్టించిన పరాక్రమశాలివి . పాపరహితుడవైన నీవు పరాశర మహర్షి మనసును దోచుకున్నావు. ఎల్లప్పుడూ ఒకేరీతిగా ఉండే నిన్ను త్యాగరాజు నిరంతరం స్తుతిస్తున్నాడు .
చరణము 10: అగణితగుణ కనకచేల సారవిదళన అరుణాభ సమాచరణ అపారమహిమాద్భుత సుకవిజన- హృత్సదన సురమునిగణిత విహిత కలశనీరనిధిజారమణ పాపగజనృసింహ వర త్యాగరాజాదినుత
ప్రతిపదార్థము:
అగణిత గుణ: లెక్కింపలేనన్ని మంచి గుణములు (అనంత కల్యాణ గుణములు) కలవాడా!
కనక చేల: బంగారు వస్త్రమును (పీతాంబరమును) ధరించినవాడా!
సాల విదళన: (వాలి వధ సమయంలో) ఏడు సాల వృక్షాలను ఒక్క బాణంతో ఛేదించినవాడా!
అరుణాభ సమాచరణ: ఎర్రని కాంతితో ప్రకాశించే అందమైన పాదములు కలవాడా!
అపార మహిమాద్భుత: అంతులేని, ఆశ్చర్యకరమైన మహిమలు కలవాడా!
సుకవిజన హృత్సదన: గొప్ప కవుల హృదయాలలో నివసించేవాడా!
సురముని గణ విహిత కలశ: దేవతలచే, మునులచే పవిత్ర కలశ తీర్థాలతో అభిషేకం చేయబడినవాడా!
నీరనిధిజారమణ: సముద్రుని పుత్రిక అయిన లక్ష్మీదేవికి ప్రియమైన భర్తవైనవాడా!
పాపగజ నృసింహ: పాపములనెడి ఏనుగులను సంహరించే సింహం వంటివాడా!
వర త్యాగరాజాది నుత: శ్రేష్ఠుడైన త్యాగరాజు మరియు ఇతర భక్తులచే పొగడబడేవాడా!
జగదానంద కారక (నాట రాగం - ఆది తాళం) - విశేషాలు:
సంస్కృత భూయిష్టత: త్యాగరాజ స్వామి రచించిన పంచరత్న కీర్తనలలో ఇది మొదటిది. మిగిలిన నాలుగు కీర్తనలు తెలుగులో ఉండగా, ఈ కీర్తన మాత్రం పూర్తిగా సంస్కృత భాషలో సాగుతుంది. ఇది శ్రీరాముని పరమాత్మ స్వరూపాన్ని వర్ణించే ఒక అద్భుతమైన స్తోత్రం.
శ్రీరాముని నామ వైభవం: ఈ కీర్తనలో త్యాగయ్య శ్రీరాముడిని సుమారు 108 దివ్య నామాలతో సంబోధించారు. అందుకే దీనిని 'నామావళి' కీర్తనగా కూడా పరిగణిస్తారు. ప్రతి చరణం రామకథలోని ఒక్కో విశేషాన్ని లేదా శ్రీరాముని ఒక్కో కల్యాణ గుణాన్ని కళ్ళకు కట్టినట్లు చూపిస్తుంది.
జగదానంద కారకుడు: పల్లవిలోనే స్వామిని 'జగదానంద కారక' (లోకమంతటికీ ఆనందాన్ని ఇచ్చేవాడు) అని పిలిచారు. సీతాదేవి ప్రాణనాయకుడైన ఆ రాముడు కేవలం ఒక వ్యక్తి కాదని, సృష్టి మొత్తానికి మూలమని ఇక్కడ ఉద్దేశ్యం.
రామాయణ ఘట్టాల సమాహారం: ఈ కీర్తనలో రామాయణంలోని ప్రధాన ఘట్టాల ప్రస్తావన ఉంది:
అహల్యా శాప విమోచనం: 'పాద విజిత మౌనిశాప' అంటూ రాముని పాదధూళి గొప్పతనాన్ని వర్ణించారు.
యాగ రక్షణ: విశ్వామిత్రుని యజ్ఞాన్ని కాపాడిన విషయాన్ని 'సవ పరిపాల' అని పేర్కొన్నారు.
రావణ సంహారం: 'వాసవ రిపు జనకాంతక' (ఇంద్రుని శత్రువైన ఇంద్రజిత్తు తండ్రిని అంటే రావణుని సంహరించినవాడు) అని రాముని పరాక్రమాన్ని స్తుతించారు.
దశావతార స్ఫూర్తి: రాముడిని కేవలం రామునిగానే కాక, విష్ణువు యొక్క ఇతర రూపాలతో కూడా త్యాగయ్య పోల్చారు. ఉదాహరణకు, 'దధిపయోధి వాసహరణ' అంటూ కృష్ణ లీలను, 'పాపగజ నృసింహ' అంటూ నరసింహ అవతారాన్ని స్మరించారు.
సంగీత సాహిత్య సౌందర్యం: నాట రాగంలోని గంభీరత ఈ కీర్తనకు ఒక ప్రత్యేకమైన వెలుగును ఇస్తుంది. 'ఓంకార పంజరకీర' (ఓంకారమనే పంజరంలోని చిలుక) వంటి పదప్రయోగాలు త్యాగయ్యగారి వేదాంత జ్ఞానానికి నిదర్శనం.
శరణాగతి: ఈ కీర్తనలో త్యాగయ్య శ్రీరాముడిని 'శరణాగత జనపాలన' అని పిలుస్తూ, భక్తులను కాపాడే దైవంగా కొనియాడారు. చివరి చరణాలలో తనను తాను 'త్యాగరాజ సన్నుత' అని చెప్పుకుంటూ రాముని పట్ల తనకున్న అచంచల భక్తిని చాటుకున్నారు.
క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, 'జగదానంద కారక' కీర్తన రామాయణ సారాంశాన్ని, వేద వేదాంత రహస్యాలను సంగీత రూపంలో అందించిన ఒక దివ్య కావ్యం.
No comments:
Post a Comment