ఆదయ శ్రీరఘువర

  

త్యాగరాజ స్వామి రచించిన "ఆదయ శ్రీరఘువర" కీర్తన ( 

ఆహరి - ఆది - మే. 8)  యొక్క తాత్పర్య  విశేషాలు 

---

పల్లవి

ఆదయ శ్రీరఘువర నేడేల రాదయ ఓ దయాంబుధి నీ

• తాత్పర్యం: ఓ దయాసముద్రుడవైన శ్రీరామచంద్రప్రభూ! పూర్వం నీవు నాపై చూపిన ఆ 'దయ' (ఆదయ) ఈనాడు ఎందుకు కలగడం లేదు?

• విశేషం: ఇక్కడ 'ఆదయ' అంటే త్యాగరాజ స్వామి తన పూర్వ అనుభవంలో శ్రీరాముని నుండి పొందిన అనుగ్రహం అని అర్థం. ఆ అనుగ్రహం నేడు ఎందుకు దక్కడం లేదని ఆయన ఆవేదనతో ప్రశ్నిస్తున్నారు.

---

అనుపల్లవి

మోదముతో సద్భక్తి మర్మమును బోధన జేసి సదా బ్రోచిన నీ

• తాత్పర్యం: అత్యంత సంతోషంతో నాకు ఉత్తమమైన భక్తిలోని రహస్యాలను (మర్మములను) బోధించి, నన్ను ఎల్లప్పుడూ రక్షించిన నీ దయ నేడు ఏమైనది?

• విశేషం: భక్తి మర్మము అంటే భగవద్గీతలో చెప్పబడిన "న మే భక్తః ప్రణశ్యతి" (నా భక్తుడు ఎన్నటికీ నశించడు) అనే సూత్రం. శత్రువుల యందు, మిత్రుల యందు సమాన భావం కలిగి ఉండటం, సుఖదుఃఖాలను సమానంగా స్వీకరించడం వంటి ఉత్తమ భక్తుని లక్షణాలను రాముడు తనకు బోధించాడని త్యాగయ్య ఇక్కడ గుర్తు చేసుకుంటున్నారు.

---

చరణం 1

నిన్ను తిట్టి కొట్టి హింస బెట్టిన దన్నయు నన్ననలేదా

ఎన్నరాని నిందల తాళమని మన్నించగలేదా

• తాత్పర్యం: నీవు శ్రీరాముడివి అని తెలియక నిన్ను తిట్టి, కొట్టి, హింసించిన నీ అన్న (ధన్యుడు) నిన్ను ఏమీ అనలేదా? లెక్కలేనన్ని నిందలు వేసినా వాటిని సహించి, అతనిని నీవు క్షమించలేదా?

• విశేషం (చారిత్రక నేపథ్యం): త్యాగయ్య జీవితంలో ఒక అద్భుతమైన ఘట్టం ఇక్కడ ప్రస్తావించబడింది. త్యాగరాజుల అన్నగారైన 'జపేశుడు' త్యాగయ్యను ద్వేషించి, ఒకసారి కట్టెతో ఆయన వీపు చిట్లేలా కొట్టాడు. అప్పుడు త్యాగయ్య స్పృహ తప్పి పడిపోగా, రాముడు ఆయన స్వప్నంలో కనిపించి "ఎందుకు బాధపడతావు? చూడు నా వీపు" అని చూపించాడట. జపేశుడు త్యాగయ్యను కొట్టిన దెబ్బలు రాముని వీపుపై కనిపించాయట. అంటే భక్తుడిని హింసిస్తే అది భగవంతుడిని హింసించడమే అని, అయినా రాముడు ఆ నిందలను ఓర్చుకున్నాడని ఇక్కడ అర్థం.

---

చరణం 2

అన్నము తాంబూల మొసగి దేహము మిన్న సేయలేదా

కన్న తల్లిదండ్రి మే మనుచు త్యాగరాజునికి బరవసమీలేదా

• తాత్పర్యం: నాకు ఆహారాన్ని, తాంబూలాన్ని ఇచ్చి ఈ శరీరాన్ని అభివృద్ధి (మిన్న) చేయలేదా? నేనే నీ కన్న తల్లిని, తండ్రిని అని త్యాగరాజునికి భరోసా (బరవసము) ఇవ్వలేదా?

• విశేషం: భగవంతుడు కేవలం దైవం మాత్రమే కాదు, కన్న తల్లిదండ్రుల వలె తన యోగక్షేమాలను చూసుకుంటాడని త్యాగయ్య నమ్మకం. గీతలో చెప్పినట్లు "యోగక్షేమం వహామ్యహమ్" (నీ అవసరాలను నేను చూసుకుంటాను) అన్న మాట ప్రకారం తనను పోషించిన రాముడు, ఇప్పుడు ఎందుకు మౌనంగా ఉన్నాడని ఆయన నిలదీస్తున్నారు.

---

మొత్తం కీర్తన సారాంశం

ఈ కీర్తనలో త్యాగరాజ స్వామి తన గత అనుభవాలను గుర్తు చేసుకుంటూ శ్రీరాముడిని ప్రశ్నిస్తున్నారు. ఇతరులను రక్షించేటప్పుడు చూపిన దయను, గతంలో తనపై చూపిన అనురాగాన్ని నేడు కూడా చూపమని వేడుకుంటున్నారు. ముఖ్యంగా భక్తి మర్మమైన "అనన్యాశ్చింతయంతో మాం" అనే సూత్రం ప్రకారం తన పూర్తి బాధ్యత రాముడిదేనని గుర్తు చేస్తున్నారు.