ఆడ మోడి గలదే

 

త్యాగరాజ స్వామి రచించిన  "ఆడ మోడి గలదే రామయ్య మాట(చారుకేశి రాగం)యొక్క తాత్పర్య  విశేషాలు  29 -01 -2026

---

పల్లవి

ఆడ మోడి గలదే రామయ్య మాట

• తాత్పర్యం: ఓ రామయ్య! నాతో మాట్లాడటానికి నీకింత పంతం (బింకం) ఎందుకు? నాతో ఒక్క మాట మాట్లాడలేవా?

• విశేషం: ఇక్కడ 'మోడి' అంటే బిగువు లేదా గర్వము అని అర్థం. భక్తుడైన త్యాగయ్య రాముడిని తనతో మాట్లాడమని ప్రేమానురాగాలతో వేడుకుంటున్నారు.

---

అనుపల్లవి

తోడునీడ నీవె యనుచు భక్తితోఁ గూడి పాదములఁ బట్టిన మాట

• తాత్పర్యం: "నాకు తోడు, నీడ అన్నీ నీవే" అని నమ్మి, ఎంతో భక్తితో నీ పాదాలను పట్టుకున్నాను కదా! మరి అలాంటప్పుడు కూడా నాతో మాట్లాడకుండా ఇంత మౌనంగా ఉండటం నీకు తగునా?

• విశేషం: ఈ సాహిత్యంలో 'తోడు' అనే పదం 'తోడి' రాగాన్ని స్మరింపజేస్తుంది. రాముడు ఉత్తర దేశానికి చెందినవాడు, తోడి రాగం కూడా ఉత్తరాది సంప్రదాయ ఛాయలు కలది.

---

చరణం

చదువులన్ని దెలిసి శంకరాంశుఁడై

సదయుఁడాశుగసంభవుండు మ్రొక్కఁ

గదలు తమ్ముని బల్కఁ జేసితివి గాకను

త్యాగరా జేపాటి మాట

తాత్పర్యం

సకల విద్యలు తెలిసినవాడు (నవవ్యాకరణ వేత్త), శివుని అంశతో పుట్టినవాడు, దయాగుణం కలిగిన వాయుపుత్రుడైన హనుమంతుడు నిన్ను కలిసినప్పుడు... నువ్వు స్వయంగా మాట్లాడకుండా నీ తమ్ముడైన లక్ష్మణునితో మాట్లాడమని చెప్పావు. అంతటి గొప్పవాడైన హనుమంతుడితోనే నేరుగా మాట్లాడకుండా బింకం చూపిన నీకు, ఈ సామాన్య త్యాగరాజు ఏపాటి? నీ మౌనం నీ గొప్పతనమే కావచ్చు కానీ, నా భక్తికి నీ మాట దక్కదా?

వ్యాఖ్యలోని విశేషాలు

• రామాయణ ఘట్టం: కిష్కింధా కాండలో రాముడు హనుమంతుడిని కలిసినప్పుడు, హనుమంతుడి పాండిత్యాన్ని మెచ్చుకుంటాడు. కానీ తన బింకాన్ని (గౌరవాన్ని) కాపాడుకుంటూ లక్ష్మణుడిని సంభాషించమంటాడు.

• శంకరాంశుడు: హనుమంతుడు శివుని అంశ అని ఇక్కడ అర్థం. రావణుడు కూడా హనుమంతుడిని చూసి సాక్షాత్తు నందీశ్వరుడే వచ్చాడా అని ఆశ్చర్యపోయాడట.

• సంగీత చమత్కారం: ఈ కీర్తన 'చారుకేశి' రాగంలో ఉంది.

  • చారుకేశి రాగం 'తోడి' మరియు 'శంకరాభరణం' రాగాల మిశ్రమం.

  • ఉత్తరాదికి చెందిన రాముడు (తోడి రాగ సంకేతం), దక్షిణాదికి చెందిన హనుమంతుడు (శంకరాభరణం సంకేతం) మధ్య జరిగిన ఈ చారిత్రక స్నేహాన్ని త్యాగయ్య రాగ భావంతో కలిపి అద్భుతంగా చిత్రించారు.

  • "శంకరాంశుడై" అనే పదంలో 'శంకరాభరణం' రాగ ఛాయ ధ్వనిస్తుంది.

---