Wednesday, February 11, 2026

ఇలలో ప్రణతార్తిహరుడనుచు

 


ఇలలో ప్రణతార్తిహరుడనుచు
 


 శ్రీ త్యాగరాజ స్వామి వారు రచించిన "ఇలలో ప్రణతార్తిహరుడనుచు" కీర్తనకు ప్రతిపదార్థం మరియు తాత్పర్యం 


కీర్తన వివరాలు

  • రాగము: అఠాణ

  • తాళము: ఆది

  • మేళకర్త: 29 (ధీరశంకరాభరణం జన్యం)

  • క్షేత్రం: తిరువయ్యూరు (పంచనద క్షేత్రం)

  • మూర్తి: ప్రణతార్తిహరుడు (శివుడు)


పల్లవి

ఇలలో ప్రణతార్తిహరుడనుచు పే

రెవరిడిరే శంకరుడని నీ

ప్రతిపదార్థం:

  • ఇలలో: ఈ భూలోకంలో

  • ప్రణత-ఆర్తి-హరుడనుచు: ప్రణత (నమస్కరించేవారి) - ఆర్తి (దుఃఖాలను) - హరుడు (హరించేవాడు) అని

  • పేరు + ఎవరు + ఇడిరే: ఈ పేరును నీకు ఎవరు పెట్టారు?

  • శంకరుడని: శం (సుఖమును) - కరోతి (కలుగజేసేవాడు) అని నీకు ఈ పేరు ఎలా వచ్చినది?

తాత్పర్యం:

ఓ పరమశివా! ఈ లోకంలో నిన్ను నమ్మినవారి కష్టాలను తీర్చే "ప్రణతార్తిహరుడు" అని, సుఖాన్ని ప్రసాదించే "శంకరుడు" అని నీకు పేర్లు ఉన్నాయి కదా! అసలు ఈ పేర్లు నీకు ఎవరు పెట్టారు? (నీవు నా కష్టాలు తీర్చడం లేదు కదా అని ఇక్కడ భక్తుని సున్నితమైన నింద/ప్రశ్న కనిపిస్తుంది).


అనుపల్లవి

దలచి కరిగి చిరకాలము పదమున

దండమిడిన నాయెడ దయ లేదాయె

ప్రతిపదార్థం:

  • దలచి: నిన్నే ధ్యానించి

  • కరిగి: మనసు నీ భక్తిలో కరిగిపోయి

  • చిరకాలము: చాలా కాలంగా

  • పదమున: నీ పాదాల చెంత

  • దండమిడిన: నమస్కరిస్తున్న

  • నాయెడ: నాపై

  • దయ లేదాయె: కరుణ కలగడం లేదే!

తాత్పర్యం:

ఎంతో కాలంగా మనసు నిండా నిన్నే తలచుకుంటూ, నీ భక్తిలో కరిగిపోయి, నీ పాదాల చెంత సాష్టాంగ పడి వేడుకుంటున్నాను. అయినా నాపై నీకు ఇంకా దయ కలగడం లేదేమిటి?


చరణం

కరచరణముల్ నొసలు భుజమ్ములు

ధరణి సోక మ్రొక్కగ లేదా

శరణ మనుచు మొరలిడలేదా పం

చనదీశ త్యాగరాజనుత నీ

ప్రతిపదార్థం:

  • కర-చరణముల్: చేతులు, కాళ్ళు

  •  నొసలు: నుదురు

  • భుజమ్ములు: భుజాలు

  • ధరణి సోక: భూమికి తగిలేలా (సాష్టాంగ నమస్కారం)

  • మ్రొక్కగ లేదా: నమస్కరించడం లేదా?

  • శరణమనుచు: నీవే దిక్కు అని

  • మొరలిడలేదా: మొరపెట్టుకోవడం లేదా?

  • పంచనదీశ: ఐదు నదులు ప్రవహించే తిరువయ్యూరు క్షేత్రానికి అధిపతివైన ఓ స్వామీ!

  • త్యాగరాజనుత: త్యాగరాజుచే కొలవబడేవాడా!

తాత్పర్యం:

పంచనద క్షేత్రవాసుడవైన ఓ ఈశ్వరా! నా చేతులు, కాళ్ళు, నుదురు, భుజాలు నేలకు తగిలేలా నీకు సాష్టాంగ నమస్కారం చేయడం లేదా? "నీవే నా శరణు" అని నేను మొరపెట్టుకోవడం లేదా? ఇంత చేస్తున్నా నీవు పలకవేమిటి?


విశేషాలు 

  1. నిందాస్తుతి: ఈ కీర్తనలో త్యాగయ్య భగవంతుని ప్రశ్నిస్తున్నట్లు ఉన్నా, అది నిజానికి గొప్ప భక్తితో కూడిన "నిందాస్తుతి". అంటే దేవుడిని నిందిస్తున్నట్లుగా ఉంటూనే ఆయన మహిమను కొనియాడటం.

  2. నామ విశేషం: "శం" అంటే సుఖము, "కరోతి" అంటే ఇచ్చేవాడు. ఈ రెండూ కలిసి శంకరుడు అనే పేరు ఏర్పడింది.

  3. క్షేత్ర ప్రాముఖ్యత: ఇది తిరువయ్యూరులో వెలసిన శివునిపై రచించిన కీర్తన. అక్కడి స్వామిని 'ప్రణతార్తిహరుడు' (తమిళంలో 'ఐయారప్పన్') అని పిలుస్తారు.

  4. చమత్కారం: భగవంతుని బిరుదులైన 'హరుడు', 'శంకరుడు' అనే పదాల అంతరార్థాన్ని వివరిస్తూనే, తన ఆవేదనను స్వామికి విన్నవించుకోవడమే ఇందులోని ప్రధాన చమత్కారం.



No comments:

Post a Comment

నాదతనుమనిశం శంకరం

  నాదతనుమనిశం శంకరం రాగం: చిత్తరంజని | తాళం: ఆది | మేళకర్త: 19 కీర్తన: పల్లవి: నాదతనుమనిశం శంకరం నమామి మే మనసా శిరసా ॥నాదతను॥ అనుపల్లవి: మోద...