ఇంత తామసమైతే

 

శ్రీ త్యాగరాజ స్వామి రచించిన "ఇంత తామసమైతే" అనే ఈ కీర్తన సావేరి రాగం, చాపు తాళంలో ఉంది.  ఈ కీర్తన యొక్క ప్రతిపదార్థం, తాత్పర్యం మరియు విశేషాలను  తెలుసుకుందాం.27 .02. 2026

---

పల్లవి

ఇంత తామసమైతే నెంతని సైరింతు_ఏమి చేయుదు రామ ||ఇం||

• ప్రతిపదార్థం:

  • ఇంత తామసము + అయితే: ఇంత ఆలస్యం చేస్తే

  • ఎంతని: ఎంతకాలమని / ఎంతగా

  • సైరింతు: సహించగలను

  • ఏమి చేయుదు: నేనేమి చేయగలను?

  • రామ: ఓ రామచంద్రా!

• తాత్పర్యం: ఓ రామా! నన్ను అనుగ్రహించడానికి నీవు ఇంత ఆలస్యం చేస్తే నేను ఎంతకాలం ఓపిక పట్టగలను? నీ దర్శనం లేక నేను తల్లడిల్లిపోతున్నాను, నేనేమి చేయాలో పాలుపోవడం లేదు.

• విశేషాలు: ఈ కీర్తనలో త్యాగయ్య భగవంతుడిని ఒక ప్రియుడిలా భావించి, తనని తాను విరహవేదన అనుభవిస్తున్న ప్రియురాలిగా చిత్రించుకున్నారు. దీనిని 'మధుర భక్తి' అంటారు.

---

అనుపల్లవి

కంతుజనక నన్ను వింత జేసితే నిన్నూ

రంత నవ్వరా సీతాకాంత నన్ను గరుణింప ||ఇం||

• ప్రతిపదార్థం:

  • కంతు జనక: మన్మథుని తండ్రివైన ఓ రామా!

  • నన్ను వింత జేసితే: నన్ను లోకంలో వింతగా (వేళాకోళంగా) చేస్తే

  • నిన్నూ: నిన్ను కూడా

  • ఊరంత: ఊరంతా / లోకమంతా

  • నవ్వరా: నవ్వుతారు కదా!

  • సీతాకాంత: సీతాపతి!

  • నన్ను కరుణింప: నన్ను దయచూడడానికి.

• తాత్పర్యం: మన్మథుని కన్న తండ్రివైన ఓ రామా! సీతాపతీ! నన్ను కరుణించకుండా ఇలాగే వదిలేస్తే, నన్ను చూసి లోకమంతా వింతగా నవ్వుతుంది. భక్తుడిని కాపాడుకోలేదని అది నీకే అవమానం కదా!

• విశేషాలు: ఇక్కడ "కంతుజనక" (మన్మథుని తండ్రి) అని పిలవడంలో ఒక చమత్కారం ఉంది. మన్మథుడు అందరికీ ప్రేమను కలిగిస్తాడు, అటువంటి వానికి తండ్రివైన నువ్వు నాపై ప్రేమను (కరుణను) చూపవా? అని ప్రశ్నిస్తున్నారు.

---

చరణం 1

రాజీవలోచన రాజితో రావేమిరా

జీవనము నీవేరా జీమూతాభతనో ||ఇం||

• ప్రతిపదార్థం:

  • రాజీవ లోచన: పద్మము వంటి కన్నులు కలవాడా!

  • రాజితో: సఖ్యముతో / ప్రేమతో

  • రావేమిరా: రావేమి? (రావచ్చు కదా)

  • జీవనము నీవేరా: నా బ్రతుకు అంతా నీవే

  • జీమూత-ఆభ-తనో: మేఘము వంటి శరీరం కలవాడా!

• తాత్పర్యం: పద్మ నయనా! నీలి మేఘం వంటి శరీర ఛాయ కలవాడా! నీవు నా ప్రాణాధారమవు. నాపై కోపం వదిలి ప్రేమతో నా ముందుకు రావచ్చు కదా!

• విశేషాలు: మేఘం ఎలాగైతే భూమికి నీటిని ఇచ్చి జీవనాన్ని ప్రసాదిస్తుందో, మేఘశ్యాముడైన రాముడు కూడా తన భక్తుడికి ప్రాణవాయువు వంటివాడని ఇక్కడ అర్థం.

---

చరణం 2

రాజీవాసన జనక రాజిల్లు రఘువంశ

రాజరాజ నీవేరా జీవాధార ||ఇం||

• ప్రతిపదార్థం:

  • రాజీవ-ఆసన జనక: పద్మమే ఆసనముగా గల బ్రహ్మదేవుని తండ్రివైనవాడా!

  • రాజిల్లు రఘువంశ: ప్రకాశించే రఘువంశంలో పుట్టినవాడా!

  • రాజరాజ: రాజులకు రాజైనవాడా! (శ్రేష్ఠుడా)

  • జీవ-ఆధార: నా ప్రాణానికి ఆధారమైన వాడా!

• తాత్పర్యం: బ్రహ్మదేవునికే తండ్రివైన ఓ రామా! రఘువంశానికే అలంకారమైన గొప్పవాడా! నా ప్రాణము నిలవాలంటే నీవే ఆధారం.

• విశేషాలు: 'జీవాధార' అనే పదం ఇక్కడ అత్యంత కీలకమైనది. లోకరీత్యా మంగళసూత్రం ఎలాగో, ఆధ్యాత్మికంగా భక్తుడికి భగవంతుడిపై గల ప్రేమే ఆ ప్రాణసూత్రమని త్యాగయ్య వివరిస్తున్నారు.

---

ముఖ్య విశేషాలు :

1. శృంగార భక్తి: ఈ కీర్తనలో త్యాగరాజు తనని ఒక 'నాయిక'గా, రాముడిని 'నాయకుడి'గా భావించారు. లోకంలో ప్రియురాలు తన ప్రియుడి కోసం ఎదురుచూసే విరహ వేదనను ఇక్కడ భక్తితో జోడించారు.

2. ఏకాంత భక్తి: బాహ్యమైన శృంగార చేష్టల కంటే, మనసులో కలిగే అఖండమైన అనురాగాన్ని 'జీవనము నీవేరా', 'జీవాధార' వంటి పదాలతో వ్యక్తం చేశారు.

3. చమత్కారం: "రాజితో రావేమిరా" - అంటే రాజీ పడి రావాలని, మన మధ్య ఉన్న ఈ చిన్నపాటి ప్రణయ కలహాన్ని (మురిపెపు కోపాన్ని) విడిచిపెట్టి రావాలని వేడుకోవడం త్యాగయ్యలోని కవితా చమత్కారానికి నిదర్శనం.

4. సామాజిక స్పృహ: "ఊరంతా నవ్వుతారు" అనడంలో, భక్తుడిని దేవుడు కాపాడుకోకపోతే లోకం దేవుడిని కూడా నిందిస్తుందని, తనకంటే భగవంతుడి కీర్తికే భంగం కలుగుతుందని ఆవేదన చెందడం కనిపిస్తుంది.

చరణం 3

సుందరమూర్తి నాయందు దయరాదు నే

నెందుఁ బోదురా నీయందు చిత్తముగాని

యెందున్నావో రాకేందుశేఖరనుత నీ

కెందు యనుమాన మిందువదన ||ఇం||

• ప్రతిపదార్థం:

  • సుందరమూర్తి: మిక్కిలి అందమైన రూపము కలవాడా!

  • నాయందు దయరాదు: నాపై నీకు కరుణ కలగడం లేదు.

  • నేనెందు బోదురా: నేను ఇక ఎక్కడికి వెళ్ళగలను?

  • నీయందు చిత్తముగాని: నా మనసు నీపైనే ఉంది తప్ప

  • ఎందున్నావో: నువ్వు ఎక్కడ ఉన్నావో కదా!

  • రాకేందు శేఖర నుత: పూర్ణచంద్రుడిని తలపై ధరించిన శివునిచే స్తుతింపబడేవాడా!

  • నీకెందు అనుమానము: నీకు ఎందుకు నాపై అనుమానం?

  • ఇందువదన: చంద్రుని వంటి ముఖము కలవాడా!

• తాత్పర్యం:

  అతి సుందరమైన రూపం కలవాడా! నీకు నాపై దయ కలగడం లేదు. నా మనసు ఎప్పుడూ నీపైనే లగ్నమై ఉంటుంది, నీవు కాక నాకు వేరే దిక్కు లేదు. శివుడిచే కొనియాడబడే ఓ రామా! నా భక్తిపై నీకు ఎందుకు అనుమానం? చంద్రబింబం వంటి ముఖము గల నీవు నా చెంతకు రావేమి?

• విశేషాలు:

  త్యాగరాజు తన మనసులోని నిశ్చలమైన భక్తిని ఇక్కడ చాటుతున్నారు. "నేనెందు బోదురా" అని అనడంలో భగవంతుడు తప్ప తనకు మరో ఆశ్రయం లేదనే 'అనన్య భక్తి' కనిపిస్తుంది.

---

చరణం 4

గౌరవమేది శృంగారవారిధే బ్రోవ

గరాదా పావను గారాదా మునిహృదయా

గారా ప్రత్యక్షము గారాదా యిక ముద్దు

గార త్యాగరాజుని గారవింప ||ఇం||

• ప్రతిపదార్థం:

  • గౌరవమేది: (నాపై) మర్యాద/గౌరవం ఏది?

  • శృంగార వారిధే: శృంగార రసానికి సముద్రము వంటివాడా!

  • బ్రోవగారాదా: నన్ను రక్షించవా?

  • పావను గారాదా: నన్ను పవిత్రుడిని చేయకూడదా?

  • ముని హృదయాగారా: మునుల హృదయములలో నివసించేవాడా!

  • ప్రత్యక్షము గారాదా: నా కళ్ళముందు సాక్షాత్కరించవా?

  • ఇక ముద్దుగార: ముద్దులొలికేటట్లుగా

  • త్యాగరాజుని గారవింప: ఈ త్యాగరాజుని గౌరవించడానికి/ఆదరించడానికి.

• తాత్పర్యం:

  శృంగార రస సముద్రుడవైన ఓ రామా! నన్ను రక్షించడానికి నీకు మనసు రాదా? మునుల హృదయాలలో కొలువై ఉండే నీవు, నన్ను పవిత్రుడిని చేసి నాకు ప్రత్యక్షం కావాలి. ముద్దులొలికే నీ రూపంతో వచ్చి, ఈ త్యాగరాజుని ఆదరించి మర్యాద చేయవా? అని భక్తుడు వేడుకుంటున్నాడు.

• విశేషాలు:

  • గౌరవమేది: "నీకు నా మీద గౌరవం లేదా?" అని భక్తుడు దేవుడిని నిలదీయడం ఇక్కడ భక్తిలోని 'ప్రణయ కలహం' లేదా 'నాయికా-నాయక భావం'గా వ్యాఖ్యానించబడింది.

  • ముద్దుగార: ఈ పదప్రయోగం భగవంతుని రూపం పట్ల త్యాగయ్యకు ఉన్న అమితమైన అనురాగాన్ని, ఆ రూపంలోని మాధుర్యాన్ని సూచిస్తుంది.

---

ఈ కీర్తన అంతా త్యాగరాజ స్వామి తనను తాను ఒక విరహోత్కంఠిత నాయికగా భావించి, పరమాత్మ అయిన శ్రీరాముని కోసం పడే తపనను, ఆవేదనను ఎంతో రసవత్తరంగా వర్ణించారు.