త్యాగరాజ స్వామి రచించిన "ఇక కావలసినదేమి మనసా" అనే కీర్తన యొక్క ప్రతిపదార్థం, తాత్పర్యం మరియు విశేషాలు
కీర్తన వివరాలు
కీర్తన: ఇక కావలసినదేమి మనసా
రాగం: బలహంస
తాళం: ఆది
రచయిత: త్యాగరాజ స్వామి
పల్లవి
"ఇక కావలసినదేమి మనసా సుఖమున నుండవదేమి
అఖిలాండకోటి బ్రహ్మాండనాథుడంతరంగమున నెలకొనియుండగ"
ప్రతిపదార్థం:
మనసా: ఓ మనసా!
అఖిలాండకోటి బ్రహ్మాండనాథుడు: అనంతమైన కోట్లాది బ్రహ్మాండాలకు ప్రభువైన ఆ పరమాత్మ.
అంతరంగమున: నీ హృదయము లోపల.
నెలకొనియుండగ: స్థిరంగా కొలువై ఉండగా.
ఇక కావలసినదేమి: మనకు ఇంకా కావలసింది ఏముంది?
సుఖమున నుండవదేమి: నువ్వు ప్రశాంతంగా, సుఖంగా ఎందుకు ఉండవు?
తాత్పర్యం:
ఓ మనసా! అనంత కోటి బ్రహ్మాండాలకు అధిపతి అయిన ఆ శ్రీహరి నీ హృదయంలోనే కొలువై ఉండగా, నీవు ఇంకా దేని కోసం వెతుకుతున్నావు? ఆయన నీలోనే ఉన్నాడని గుర్తించి హాయిగా ఉండవచ్చు కదా!
విశేషాలు:
భగవంతుడు ఎక్కడో దూరంగా లేడు, ఆయన మన హృదయంలోనే ఉన్నాడని త్యాగరాజ స్వామి ఇక్కడ మనస్సును సంబోధిస్తూ చెబుతున్నారు. అంతటి గొప్ప దేవుడు మనలో ఉన్నప్పుడు ఇక ఏ కొరతా ఉండకూడదని దీని భావం.
మొదటి చరణం
"ముందటి జన్మములను జేసినయఘ-బృందవిపినముల కా
నందకందుడైన సీతాపతి నందకాయుధుడై యుండగ"
ప్రతిపదార్థం:
ముందటి జన్మములను జేసిన: పూర్వ జన్మలలో చేసినటువంటి.
అఘ-బృంద విపినములకు: పాపముల సమూహము అనే అడవులకు.
ఆనందకందుడైన సీతాపతి: ఆనంద స్వరూపుడైన శ్రీరాముడు.
నందకాయుధుడై: 'నందకము' అనే పేరు గల ఖడ్గాన్ని ధరించినవాడై.
ఉండగ: నీ వెంటే ఉండగా.
తాత్పర్యం:
పూర్వ జన్మల నుండి మనం చేసిన పాపాలు ఒక దట్టమైన అడవి లాంటివి. ఆ అడవిని నరికి వేయడానికి 'నందకము' అనే కత్తిని పట్టుకుని ఆ శ్రీరాముడు సిద్ధంగా ఉన్నాడు. అటువంటప్పుడు నీకు భయం ఎందుకు?
విశేషాలు:
ఇక్కడ పాపాలను అడవితో, భగవంతుడిని ఖడ్గధారిగా పోల్చడం జరిగింది. పాపాలను హరించడంలో రాముడు సమర్థుడని, ఆయనను నమ్మితే చాలు పూర్వ పాపాలన్నీ తొలగిపోతాయి.
రెండవ చరణం
"కామాది లోభ మోహమద స్తోమతమమ్ములకును
సోమసూర్యనేత్రుడైన శ్రీరామచంద్రుడే నీయందుండగ"
ప్రతిపదార్థం:
కామాది లోభ మోహమద: కామ, క్రోధ, లోభ, మోహ, మద, మాత్సర్యములు అనే.
స్తోమ తమమ్ములకును: చీకటి సమూహాలకు.
సోమసూర్యనేత్రుడైన: చంద్రుడు మరియు సూర్యుడు కళ్లుగా కలిగిన (తేజోమయుడైన).
శ్రీరామచంద్రుడే: ఆ రాముడే.
నీయందుండగ: నీలో ఉండగా.
తాత్పర్యం:
మనసులో కలిగే కామ క్రోధాది వికారాలు చీకటి లాంటివి. ఆ చీకటిని పోగొట్టడానికి సూర్యచంద్రులనే కళ్లుగా కలిగిన ఆ పరమాత్మ నీలోనే ప్రకాశిస్తున్నాడు.
విశేషాలు:
అజ్ఞానమనే చీకటిని పోగొట్టడానికి జ్ఞానమనే కాంతి కావాలి. ఆ కాంతి స్వరూపుడైన రాముడు నీలోనే ఉన్నప్పుడు, అరిషడ్వర్గాల వల్ల కలిగే అశాంతి నీకు ఉండకూడదని స్వామి హితవు చెబుతున్నారు.
మూడవ చరణం
"క్షేమాది శుభములను త్యాగరాజకామితార్థములను
నేమముతో నిచ్చే దయానిధి రామభద్రుడ నీయందుండగ"
ప్రతిపదార్థం:
క్షేమాది శుభములను: క్షేమము మొదలైన శుభ ఫలితాలను.
త్యాగరాజ కామితార్థములను: త్యాగరాజు కోరుకున్న కోర్కెలన్నింటినీ.
నేమముతో: ఒక నియమంతో (తప్పకుండా).
నిచ్చే దయానిధి: ప్రసాదించే దయాసముద్రుడైన.
రామభద్రుడు: శ్రీరామచంద్రుడు.
నీయందుండగ: నీ హృదయంలో ఉండగా.
తాత్పర్యం:
భక్తుల కోర్కెలన్నీ తీర్చి, క్షేమాన్ని ప్రసాదించే ఆ దయానిధి రాముడు నీలోనే ఉండి నిన్ను కాపాడుతున్నాడు. ఇంక నువ్వు వెతకవలసింది ఏముంది?
విశేషాలు
ఈ కీర్తనలో త్యాగయ్య మనస్సుకి బోధన చేస్తున్నారు. సాధారణంగా భగవంతుడు ఎక్కడో దూరంగా ఉంటాడని భ్రమపడతాము, కానీ ఆయన సకల చరాచర జగత్తులో, ముఖ్యంగా మన అంతరంగంలోనే ఉన్నాడని గుర్తించడమే పరమార్థం. గీతలో చెప్పినట్లుగా "ఈశ్వరః సర్వభూతానాం హృద్దేశేర్జున తిష్ఠతి" - అంటే దేవుడు అందరి హృదయాల్లో ఉంటాడని ఈ కీర్తన గుర్తు చేస్తోంది.
No comments:
Post a Comment