ఇందుకేమి సేతు మమ్మ

ఇందుకేమి సేతు మమ్మ

 వరాళి - చాపు. మే. 39.

ఇందుకేమి సేతు మమ్మ కృష్ణు డెంతో మాటలాడెనమ్మ || ఇం ||

మగువలంటే ఇంత వాడా కృష్ణ మానమే ప్రాణముగాదా || ఇం || 

గుసగుసలం దేమి వచ్చు ఇప్పుడుసురుంటే ఊరు బోవచ్చు || ఇం ||

వనితల గని ఎవ్వరైనా కృష్ణా వంచనగాఁ బల్కఁదగునా || ఇం ||

హటము సేయ వేళగాదు ఆత్మహత్యగాని వేరే లేదు || ఇం ||

నగ్నముగా నిల్వ వశమా కృష్ణా నలుగురిలో నీకు యశమా || ఇం ||

నామాటలు విని మీరు వేగ నన్నుఁ గట్టు జేర్చఁ బోనీరు || ఇం ||

లలనల పాపము లేమో యీలాగు వ్రాత లుండెనేమో || ఇం ||

వెలకు దీసిన వలపురాదు కాన వెలఁదుల ఇక నమ్మరాదు || ఇం ||

రాజన్య ఇటు యెంచవలదు త్యాగరాజవినుత ప్రేమ గలదు || ఇం ||

---

పల్లవి

"ఇందుకేమి సేతు మమ్మ కృష్ణు డెంతో మాటలాడెనమ్మ"

ప్రతిపదార్థం:

• ఇందుకేమి = దీనికి ఏమి

• సేతుమమ్మ = చేతునమ్మా (ఏమి చేయగలను)

• కృష్ణుడు = శ్రీకృష్ణుడు

• ఎంతో మాటలాడెనమ్మ = పలకకూడని మాటలు ఎన్నో పలికాడమ్మా.

తాత్పర్యం:

ఓ మాతా! ఈ పరిస్థితిలో నేను ఏమి చేయగలను? శ్రీకృష్ణుడు మాతో ఎన్నడూ లేని విధంగా, ఎంతో కఠినంగా మరియు పరిహాసంగా మాట్లాడుతున్నాడు.

విశేషం (కథా సందర్భం):

నౌకాచరిత్రం అనే ఘట్టంలో, గోపికలు కృష్ణునితో కలిసి యమునా నదిలో విహరిస్తుండగా, పడవకు రంధ్రం పడి నీరు లోపలికి రావడం మొదలవుతుంది. ఆ సమయంలో గోపికలు కంగారు పడుతుంటే, కృష్ణుడు వారి రవికలను ఆ రంధ్రానికి అడ్డు పెట్టమని చెబుతాడు. ఆ రవికలు నదిలో కొట్టుకుపోగా, తిరిగి వారి చీరలను కూడా విప్పి రంధ్రానికి అడ్డంగా వేయమని కృష్ణుడు కోరతాడు. అప్పుడు గోపికలు కృష్ణునితో జరిపిన ప్రశ్నోత్తర రూపమైన వాదనే ఈ కీర్తన.

---

అనుపల్లవి

"మగువలంటే ఇంత వాడా కృష్ణ మానమే ప్రాణముగాదా"

ప్రతిపదార్థం:

• మగువలంటే = స్త్రీలంటే

• ఇంత వాడా = ఇంత చులకన భావమా / ఇంత అలుసా

• కృష్ణ = ఓ కృష్ణా!

• మానమే = గౌరవమే (శీలం)

• ప్రాణముగాదా = ప్రాణంతో సమానం కదా.

తాత్పర్యం:

ఓ కృష్ణా! నీకు స్త్రీలంటే ఇంత అలుసా? మాకు ప్రాణం కంటే మానమే (శీలం) మిన్న. అటువంటిది మమ్మల్ని దిగంబరులుగా కమ్మని కోరడం నీకు తగునా? అని గోపికలు ప్రశ్నించారు.

విశేషం:

గోపికలు ఒకవైపు మానభీతితో, మరొకవైపు కృష్ణునిపై ఉన్న అనురాగంతో నిందా వచనాలతో (ప్రేమతో కూడిన తిట్లు) వాదిస్తున్నారు. దీనికి సమాధానంగా కృష్ణుడు "ఇప్పుడు మాటలతో కాలక్షేపం చేయడం వల్ల లాభం లేదు, ప్రాణం ఉంటేనే కదా తిరిగి ఇంటికి వెళ్ళేది" అని హేళన చేస్తాడు.

---

త్యాగరాజ స్వామి రచించిన ఈ కీర్తనలోని మీరు కోరిన రెండు చరణాలకు సులభమైన తెలుగులో ప్రతిపదార్థం, తాత్పర్యం మరియు విశేషాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:

---

మొదటి చరణం:

గుసగుసలం దేమి వచ్చు ఇప్పుడుసురుంటే ఊరు బోవచ్చు || ఇం ||

ప్రతిపదార్థం:

• గుసగుసలంతేమి: పరస్పరం రహస్యంగా మాట్లాడుకోవడం వల్ల (చాటుగా గుసగుసలాడుకోవడం వల్ల) ఏమి లాభం?

• వచ్చు: కలుగుతుంది.

• ఇప్పుడు: ఈ సమయంలో.

• ఉసురు ఉంటే: ప్రాణం గనుక మిగిలి ఉంటే (ప్రాణాలతో ఉంటే).

• ఊరు: మా ఊరికి (ఇంటికి).

• బోవచ్చు (పోవచ్చు): తిరిగి వెళ్లిపోవచ్చు.

తాత్పర్యం:

ఓ కృష్ణా! మమ్మల్ని ఇలా ఇబ్బంది పెడుతూ, మా బట్టలు తీసుకుని నువ్వు అక్కడ కూర్చుని ఇతరులతో గుసగుసలాడటం వల్ల వచ్చే లాభమేమిటి? ఈ అవమానం భరించలేకపోతున్నాం. కనీసం మా ప్రాణాలు మిగిలి ఉంటే చాలు, మేము ఎలాగోలా మా ఊరికి తిరిగి వెళ్ళిపోతాము. మా వస్త్రాలు మాకు ఇచ్చేయి అని గోపికలు వేడుకుంటున్నారు.

విశేషాలు:

• ఆర్తి (బాధ): ఇక్కడ గోపికల నిస్సహాయత కనిపిస్తుంది. ప్రాణం ఉంటే చాలు, మానం పోయినా పర్వాలేదు అనే స్థితికి వారు చేరుకున్నారని దీని అర్థం కాదు, కానీ కృష్ణుడి చేష్టల వల్ల వారు ఎంతగా మదనపడుతున్నారో ఇది సూచిస్తుంది.

• లోక రీతి: "ప్రాణం ఉంటే ఏదైనా సాధించవచ్చు" అనే లోకోక్తిని త్యాగయ్య ఇక్కడ గోపికల నోట పలికించారు.

---

రెండవ చరణం:

వనితల గని ఎవ్వరైనా కృష్ణా వంచనగాఁ బల్కఁదగునా || ఇం ||

ప్రతిపదార్థం:

• వనితలన్: స్త్రీలను.

• కని (గని): చూసి.

• ఎవ్వరైనా: ఎవరైనా సరే (ఏ పురుషుడైనా).

• కృష్ణా: ఓ కృష్ణ పరమాత్మా!

• వంచనగా: మోసపూరితంగా లేదా ఎగతాళిగా.

• పల్కన్ (బల్కన్): మాట్లాడటం.

• తగునా: ధర్మమేనా? (చెల్లుతుందా?).

తాత్పర్యం:

ఓ కృష్ణా! లోకంలో అబలలైన స్త్రీలను చూసినప్పుడు ఎవరైనా సరే మర్యాదగా ప్రవర్తించాలి. కానీ నువ్వు మాత్రం మమ్మల్ని ఇబ్బంది పెడుతూ, వంచనతో (మోసంతో లేదా వేళాకోళంతో) మాట్లాడుతున్నావు. నీలాంటి గొప్పవాడికి స్త్రీలను ఇలా ఏడిపించడం తగునా? ఇది నీకు ధర్మం కాదు అని గోపికలు నిలదీస్తున్నారు.

విశేషాలు:

• నీతి బోధ: ఈ పంక్తి ద్వారా త్యాగరాజ స్వామి స్త్రీల పట్ల గౌరవంగా ఉండాలనే సామాజిక ధర్మాన్ని గుర్తు చేస్తున్నారు.

• శరణాగతికి ముందు స్థితి: గోపికలు మొదట కృష్ణుడిని సామాన్య మానవుడిలా భావించి, లోక మర్యాదలు నేర్పుతున్నట్లుగా ఈ మాటలు ఉన్నాయి. ఇది వారిలోని "అహంకారం" లేదా "లౌకిక ఆలోచన" ఇంకా తొలగిపోలేదని, క్రమంగా వారు కృష్ణుడికి పూర్తిగా శరణాగతి చెందుతారని ఈ కీర్తన అంతరార్థం.

త్యాగరాజ స్వామి రచించిన ఈ కీర్తనలోని తదుపరి మూడు చరణాలకు ప్రతిపదార్థం, తాత్పర్యం మరియు విశేషాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:

---

మూడవ చరణం:

హటము సేయ వేళగాదు ఆత్మహత్యగాని వేరే లేదు || ఇం ||

ప్రతిపదార్థం:

• హటము (హఠము) సేయ: మొండితనం చూపడానికి.

• వేళగాదు: ఇది సమయం కాదు.

• ఆత్మహత్య: ప్రాణాలు తీసుకోవడం.

• గాని: తప్ప.

• వేరే లేదు: మరో మార్గం కనిపించడం లేదు.

తాత్పర్యం:

ఓ కృష్ణా! మా బట్టలు ఇవ్వకుండా ఇలా మొండి పట్టు పట్టడానికి ఇది తగిన సమయం కాదు. నీ పరిహాసం మితిమీరిపోతోంది. మమ్మల్ని ఇలాగే వివస్త్రలుగా ఉంచితే, ఈ అవమానాన్ని భరించలేక మాకు ఆత్మహత్య చేసుకోవడం తప్ప వేరే దారి లేదు అని గోపికలు అత్యంత వేదనతో వేడుకుంటున్నారు.

విశేషాలు:

• తీవ్రత: గోపికల మనోవేదన ఇక్కడ పరాకాష్టకు చేరినట్లు కనిపిస్తుంది. మానవ సహజమైన లజ్జ (సిగ్గు) ప్రాణం కంటే మిన్న అని వారు భావిస్తున్నారు.

• హఠయోగం vs హఠము: దైవాన్ని చేరడానికి భక్తుడు చేసే హఠము ఒకెత్తయితే, భక్తుడిని పరీక్షించడానికి భగవంతుడు చేసే హఠము మరో రకమని త్యాగయ్య ఇక్కడ సూచించారు.

---

నాలుగవ చరణం:

నగ్నముగా నిల్వ వశమా కృష్ణా నలుగురిలో నీకు యశమా || ఇం ||

ప్రతిపదార్థం:

• నగ్నముగా: వస్త్రాలు లేకుండా.

• నిల్వ: నిలబడటం.

• వశమా: మా వల్ల అవుతుందా? (సాధ్యమా?).

• నలుగురిలో: లోకంలో లేదా అందరి ముందు.

• నీకు: నీకు (శ్రీకృష్ణుడికి).

• యశమా: ఇది కీర్తిని (గొప్పతనాన్ని) ఇస్తుందా?

తాత్పర్యం:

ఓ కృష్ణా! నీ నీడలో, నీ ముందు ఇలా దిగంబరంగా నిలబడటం మాకు సాధ్యమేనా? ఇది మాకు ఎంత అవమానమో ఆలోచించు. ఇలా ఆడపిల్లలను ఇబ్బంది పెట్టి ఏడిపించడం వల్ల పదిమందిలో నీకు కీర్తి వస్తుందా? లోకం నిన్ను మెచ్చుకుంటుందా? అని గోపికలు కృష్ణుడిని ప్రశ్నిస్తున్నారు.

విశేషాలు:

• సామాజిక స్పృహ: ఒకరి వ్యక్తిగత గౌరవానికి భంగం కలిగించడం వల్ల అవతలి వ్యక్తికి గౌరవం పెరగదు అనే నీతిని త్యాగయ్య ఇక్కడ ప్రశ్నోత్తర రూపంలో ఉంచారు.

• తాత్త్వికార్థం: భగవంతుని ముందు జీవుడు తన అజ్ఞానమనే ముసుగును (మాయను) తొలగించి నిర్మలంగా నిలబడాలనేది అంతరార్థం.

---

ఐదవ చరణం:

నామాటలు విని మీరు వేగ నన్నుఁ గట్టు జేర్చఁ బోనీరు || ఇం ||

ప్రతిపదార్థం:

• నా మాటలు: నా (ఒక గోపిక లేదా భక్తుని) మాటలు.

• విని: ఆలకించి.

• మీరు: మీరు (శ్రీకృష్ణుడు).

• వేగ: త్వరగా.

• నన్నున్: నన్ను.

• కట్టు జేర్చన్ (గట్టు జేర్చన్): ఒడ్డుకు చేర్చడానికి.

• పోనీరు: వెళ్ళనివ్వడం లేదు.

తాత్పర్యం:

కృష్ణా! నా మొర ఆలకించు. నేను చెబుతున్న మాటలను దయతో విను. నీవు వెంటనే నన్ను ఈ సంకట స్థితి నుండి గట్టెక్కించాలి. కానీ నువ్వు మాత్రం నన్ను సురక్షితమైన చోటికి (ఒడ్డుకు) వెళ్ళనివ్వకుండా ఇక్కడే అడ్డుకుంటున్నావు అని గోపికలు ప్రార్థిస్తున్నారు.

విశేషాలు:

• జీవన నది: ఇక్కడ "గట్టు" అనేది కేవలం నది ఒడ్డు మాత్రమే కాదు, సంసార సాగరం నుండి విముక్తి పొందే మోక్షం అనే అర్థాన్ని కూడా ఇస్తుంది.

• భక్తుని ఆవేదన: భగవంతుడు తనను రక్షిస్తాడని తెలిసినా, ఆ పరీక్షా కాలంలో భక్తుడు పడే తపన ఇక్కడ కనిపిస్తుంది.

త్యాగరాజ స్వామి రచించిన ఈ కీర్తనలోని చివరి మూడు చరణాలకు ప్రతిపదార్థం, తాత్పర్యం మరియు విశేషాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:

---

ఆరవ చరణం:

లలనల పాపము లేమో యీలాగు వ్రాత లుండెనేమో || ఇం ||

ప్రతిపదార్థం:

• లలనల: స్త్రీలమైన మా యొక్క.

• పాపములేమో: పూర్వజన్మలో చేసుకున్న పాపఫలాలేమో.

• ఈలాగు: ఈ విధమైన.

• వ్రాతలు: నుదుటి రాతలు (ప్రారబ్ధ కర్మ).

• ఉండెనేమో: రాసి పెట్టి ఉన్నాయేమో.

తాత్పర్యం:

ఓ కృష్ణా! మేము వస్త్రాలు లేక ఇలా దీన స్థితిలో పడటం బహుశా మేము గత జన్మలో చేసిన పాపమేమో! మా నుదుటి మీద ఈ విధంగా అవమానపడాలని రాసి పెట్టి ఉందేమో, అందుకే నువ్వు మమ్మల్ని ఇంతగా పరీక్షిస్తున్నావు అని గోపికలు తమను తాము నిందించుకుంటున్నారు.

విశేషాలు:

• దైవ నిర్ణయం: మనిషికి కష్టం కలిగినప్పుడు అది తన స్వయంకృతమో లేదా విధి నిర్ణయమో అని భావించే సహజ గుణాన్ని త్యాగయ్య ఇక్కడ చిత్రించారు.

• శరణాగతికి ఆరంభం: "నీ తప్పు లేదు, మా రాతే ఇంత" అని అనడం ద్వారా గోపికలు తమ అహాన్ని తగ్గించుకుని దైవ నిర్ణయానికి తలవొంచుతున్నారు.

---

ఏడవ చరణం:

వెలక్కు దీసిన వలపురాదు కాన వెలఁదుల ఇక నమ్మరాదు || ఇం ||

ప్రతిపదార్థం:

• వెలక్కు (వెలలకు): డబ్బు ఇచ్చి కొంటే.

• తీసిన: పొందిన.

• వలపు: ప్రేమ/అనురాగం.

• రాదు: లభించదు.

• కాన: కాబట్టి.

• వెలందుల (వెలదుల): స్త్రీలను.

• ఇక నమ్మరాదు: ఇక మీదట నమ్మకూడదు (అని కృష్ణుడు అనుకుంటున్నాడేమో).

తాత్పర్యం:

ప్రేమ అనేది మనసు నుంచి రావాలి కానీ, డబ్బు ఇచ్చి కొంటే వచ్చేది కాదు. బహుశా మా మనసుల్లో నీపై నిజమైన ప్రేమ లేదని నువ్వు భావిస్తున్నావేమో! అందుకే మమ్మల్ని నమ్మకుండా ఇలా పరీక్షిస్తున్నావా? అని గోపికలు కృష్ణుడిని ప్రశ్నిస్తున్నారు.

విశేషాలు:

• నిజమైన భక్తి: భక్తి లేదా ప్రేమ అనేది వెలకట్టలేనిదని, అది కేవలం హృదయపూర్వకంగా సమర్పించుకోవాలని త్యాగరాజు ఇక్కడ సూచిస్తున్నారు.

• నమ్మకం: భగవంతుడికి భక్తుడిపై నమ్మకం కలగాలంటే, భక్తుడు తన సర్వస్వాన్ని (అహంకారంతో సహా) వదులుకోవాలనే అంతరార్థం ఇందులో ఉంది.

---

ఎనిమిదవ చరణం (ఫలశ్రుతి/ముగింపు):

రాజన్య ఇటు యెంచవలదు త్యాగరాజవినుత ప్రేమ గలదు || ఇం ||

ప్రతిపదార్థం:

• రాజన్య: రాజశ్రేష్ఠుడా! (ఓ కృష్ణా).

• ఇటు: ఈ విధంగా (మాపై ప్రేమ లేదని).

• ఎంచవలదు: భావించవద్దు/అనుకోవద్దు.

• త్యాగరాజ వినుత: త్యాగరాజుచే కీర్తించబడేవాడా!

• ప్రేమ గలదు: మాలో నీ పట్ల అచంచలమైన ప్రేమ ఉంది.

తాత్పర్యం:

రాజకుమారా! ఓ కృష్ణా! మాపై తప్పుడు అభిప్రాయం పెట్టుకోవద్దు. నీపై మాకు అపారమైన, నిష్కల్మషమైన ప్రేమ ఉంది. త్యాగరాజుచే కొనియాడబడే ఓ పరమాత్మా! మమ్మల్ని నీ ప్రేమకు పాత్రులను చేయి అని గోపికలు వేడుకుంటున్నారు.

విశేషాలు:

• ముద్ర: త్యాగరాజ స్వామి తన ప్రతి కీర్తనలో "త్యాగరాజ వినుత" లేదా "త్యాగరాజ ఆప్త" అని తన నామాన్ని ముద్రగా ఉంచుతారు.

• సాక్షాత్కారం: భక్తుడు తనలోని లోపాలను ఒప్పుకుని, భగవంతునిపై ఉన్న ప్రేమను ప్రకటించినప్పుడు మాత్రమే దైవకృప లభిస్తుందని ఈ కీర్తన ముగింపు ద్వారా తెలుస్తుంది.