ఉపచారములను చేకొనవయ్య

ఉపచారములను చేకొనవయ్య

ఇది శ్రీరాముని రాజోపచారములను, ఆయన దివ్య మంగళ స్వరూపాన్ని కీర్తించే అద్భుతమైన రచన. ఈ కీర్తనకు  ప్రతిపదార్థం, తాత్పర్యం మరియు విశేషాలు

---

కీర్తన: ఉరగరాజశయన

రాగం:  భైరవి | తాళం: ఆది

---

పల్లవి

ఉపచారములను చేకొన వయ్య ఉరగరాజశయన 

 

ప్రతిపదార్థం:

• • ఉరగరాజశయన = పాములకు రాజైన శేషనాగుపై శయనించేవాడా (శ్రీమహావిష్ణువు)

  • .ఉపచారములను చేకొనవయ్య= నా సేవలను స్వీకరించు

  • 
    

---

అనుపల్లవి

చపలా కోటి నిభాంబరధర శ్రీ జానకీపతి దయ చేసి నా 

• • చపలా: మెరుపు

  • కోటి: కోట్లాది

  • నిభ: సమానమైన / పోలిన

  • అంబర: వస్త్రమును

  • ధర: ధరించినవాడా

  • శ్రీ జానకీపతి: సీతాదేవి భర్తవైన ఓ శ్రీరామచంద్రా!

  • దయ చేసి: కరుణించి

  • నా: నాయందు / నాపై

  ---

  తాత్పర్యం

  కోట్లాది మెరుపుల వెలుగుతో సమానమైన ప్రకాశవంతమైన వస్త్రాన్ని ధరించినవాడా! సీతామతకు ప్రాణనాథుడవైన ఓ శ్రీరామా! నాపై కరుణ చూపి నన్ను అనుగ్రహించుము.

  ---

  విశేషాలు

  ఉపమాన వైభవం

  రాముడి వస్త్రం ఎంతటి కాంతివంతంగా ఉందో చెప్పడానికి త్యాగయ్య "చపలా కోటి" అనే పదాన్ని వాడారు. ఒక మెరుపు వెలుగే కళ్ళను మిరుమిట్లు గొలుపుతుంది. అలాంటిది కోట్లాది మెరుపులు ఒక్కసారిగా మెరిస్తే కలిగే దివ్యమైన తేజస్సుతో రాముడి పీతాంబరం వెలిగిపోతోందని ఇక్కడ కవి భావం.

  పీతాంబర శోభ

  నీలమేఘం వంటి శరీరం కలిగిన రాముడు, మెరుపు వంటి పచ్చని వస్త్రాన్ని ధరించడం వల్ల, ఆ రూపం మేఘం చాటున మెరిసే మెరుపు తీగలా కనిపిస్తుందని భక్తుల అనుభూతి. ఇది రాముడి దివ్య మంగళ స్వరూపాన్ని వర్ణిస్తుంది.

  జానకీపతి సంబోధన

  స్వామిని కేవలం రామా అనకుండా "జానకీపతి" అని పిలవడంలో ఒక విశేషం ఉంది. లోకమాత అయిన సీతమ్మ దయామయి. ఆమె పక్కన ఉన్నప్పుడు రాముడు భక్తుల తప్పులను మన్నించి త్వరగా అనుగ్రహిస్తాడని, అందుకే సీతమ్మతో కూడిన రాముడిని త్యాగయ్య ఇక్కడ వేడుకుంటున్నారు.

  ఆర్తి - శరణాగతి

  "దయ చేసి నా" అనే మాటలో ఒక భక్తుడి తపన కనిపిస్తుంది. లోకమును పాలించే ఆ పరమాత్మ తనపై కరుణ చూపాలని వేడుకోవడమే ఈ వాక్యం వెనుక ఉన్న పరమార్థం.

• 
  

---

చరణం 1

కపటనాటక సూత్రధారివై

కామితఫలము నొసంగే రామ

అపరంజి నవరతనములు పొదిగిన 

అపరంజి గొడుగు   నీకే తగునయ్య

• త్యాగరాజ స్వామి విరచిత ఈ చరణానికి సంబంధించిన వివరణ ఇక్కడ ఉంది:

  చరణం 1: కపటనాటక సూత్రధారివై కామితఫలము నొసంగే రామ అపరంజి నవరతనములు పొదిగిన అపరంజి గొడుగు నీకే తగునయ్య

  ప్రతిపదార్థం

  • కపటనాటక సూత్రధారివై: ఈ జగత్తు అనే మాయా నాటకానికి మూలకారకుడవై (నాటకాన్ని నడిపించేవాడివై)

  • కామిత ఫలము: కోరుకున్న కోర్కెలు / ఫలితాలు

  • ఒసంగే: ప్రసాదించే

  • రామ: ఓ రామచంద్రా!

  • అపరంజి: స్వచ్ఛమైన బంగారము

  • నవరతనములు: తొమ్మిది రకాల మణులు (వజ్ర, వైఢూర్యాదులు)

  • పొదిగిన: పొదగబడిన / కూర్చబడిన

  • గొడుగు: ఛత్రము

  • నీకే తగునయ్య: నీకే తగినది / నీకే అర్హమైనది స్వామి!

  ---

  తాత్పర్యం

  ఈ లోకమనే మాయా నాటకాన్ని నడిపించే సూత్రధారివి నీవే. భక్తులు కోరుకున్న కోర్కెలను తీర్చే ఓ శ్రీరామా! స్వచ్ఛమైన బంగారంతో తయారై, తొమ్మిది రకాల రత్నాలు పొదిగిన ఆ అపరంజి గొడుగు నీవంటి గొప్ప దైవానికే ఎంతో తగినది మరియు శోభాయమానమైనది.

  ---

  విశేషాలు

  జగన్నాటక సూత్రధారి

  భగవంతుడు ఈ సృష్టిని ఒక నాటక రంగంగా మలిచి, మనందరినీ పాత్రధారులను చేస్తాడు. త్యాగయ్య ఇక్కడ రాముడిని "కపటనాటక సూత్రధారి" అని సంబోధించారు. అంటే, బయటకి మానవ మాత్రుడిలా కనిపిస్తూనే, లోపల సర్వశక్తిమంతుడైన పరమాత్మగా ఉండి ఈ సృష్టిని నడిపిస్తున్నాడని భావం.

  కల్పవృక్షం వంటి రాముడు

  భక్తులు ఏది కోరుకుంటే అది ఇచ్చే గుణం రాముడిది. "కామితఫలము" అనే పదంతో రాముడు తనను నమ్మిన వారి కోర్కెలను తీర్చే కల్పవృక్షమని, కామధేనువని త్యాగయ్య కీర్తించారు.

  అపరంజి గొడుగు - రాజోపచారం

  బంగారంలో అత్యంత స్వచ్ఛమైన దానిని "అపరంజి" అంటారు. రాజులైన వారికి గొడుగు పట్టడం అనేది ఒక మర్యాద మరియు గౌరవానికి చిహ్నం. రాముడు సాక్షాత్తు అయోధ్య చక్రవర్తి మరియు ఈ లోకానికే రాజు. అందుకే సాదాసీదా గొడుగు కాకుండా, నవరత్నాలు పొదిగిన బంగారు గొడుగు ఆయనకే సొంతం అని, అది ఆయన దివ్య స్వరూపానికి నిండుతనాన్ని ఇస్తుందని వర్ణించారు.

  భక్తి పారవశ్యం

  భక్తుడు తన ఆరాధ్య దైవానికి లోకంలోని అత్యంత విలువైన వస్తువులను సమర్పించుకోవాలని ఆశిస్తాడు. త్యాగయ్య తన మనసులోనే రాముడికి ఈ బంగారు గొడుగును అలంకరించి, ఆ రూపానికి మురిసిపోతూ ఈ చరణాన్ని రచించారు.

---

చరణం 2

మెఱుపు తీగెల రీతిని మెఱసే

          కఱకు బంగారుకాడ లమరిన

          శరదిందుద్యుతి సమానమౌ చా

         మరయుగములు నీకే తగునయ్య

---

ప్రతిపదార్థం

• మెఱుపు తీగెల రీతిని: మెరుపు తీగలు ఏ విధంగా ఉంటాయో ఆ విధంగా

• మెఱిసే: ప్రకాశించే

• కఱకు: గట్టిదైన / స్వచ్ఛమైన

• బంగారు కాడలు: బంగారంతో చేసిన పిడులు (పట్టుకునే భాగాలు)

• అమరిన: అమర్చబడిన / కలిగి ఉన్న

• శరదిందు: శరత్కాలపు చంద్రుని

• ద్యుతి: కాంతికి

• సమానమౌ: సాటివచ్చే / సమానమైన

• చామర యుగములు: ఒక జత చామరములు (వింజామరలు)

• నీకే తగునయ్య: నీకే తగినవి స్వామి!

---

తాత్పర్యం

మెరుపు తీగల్లా మెరిసిపోయే స్వచ్ఛమైన బంగారు కాడలు కలిగి, శరత్కాలపు వెన్నెల కాంతిలా ధవళ వర్ణంలో మెరిసే రెండు వింజామరలు ఓ శ్రీరామచంద్రా! నీకే ఎంతో తగినవి.

---

విశేషాలు

1. ఉపమాన వైభవం - శరత్కాల చంద్రుడు:

వింజామరలు తెల్లగా, స్వచ్ఛంగా ఉంటాయి. వాటి తెలుపును వర్ణించడానికి త్యాగయ్య గారు "శరదిందు" (శరత్కాల చంద్రుడు) అనే పదాన్ని వాడారు. ఏడాది మొత్తం మీద శరత్కాలంలోనే చంద్రుని వెన్నెల అత్యంత స్వచ్ఛంగా, తెల్లగా ఉంటుంది. ఆ వింజామరల కాంతి అంతటి పవిత్రంగా ఉందని దీని భావం.

2. బంగారు కాడల మెరుపు:

చామరాల పిడులు (కాడలు) గట్టి బంగారంతో చేయబడ్డాయి. అవి కదులుతున్నప్పుడు మెరుపు తీగలు మెరుస్తున్నట్లుగా కనిపిస్తున్నాయట. నీలమేఘ శ్యాముడైన రాముడికి ఇరువైపులా ఈ తెల్లని వింజామరలు ఊపుతుంటే, ఆ దృశ్యం మేఘాల మధ్య మెరుపులు మెరుస్తున్నట్లుగా అద్భుతంగా ఉంటుందని వర్ణన.

3. రాజోచిత గౌరవం:

పైన చరణంలో గొడుగు (ఛత్రం) గురించి చెప్పినట్లే, ఇక్కడ చామరాల గురించి చెప్పారు. ఛత్ర చామరాలు రాజులకు ఇచ్చే అగ్ర మర్యాదలు. రాముడు పరమాత్మే కాక, సాక్షాత్తు రాజ్యాధిపతి కాబట్టి ఈ అమూల్యమైన ఉపచారాలు ఆయనకే సొంతమని త్యాగయ్య మురిసిపోతున్నారు.

4. భక్తితో కూడిన అలంకరణ:

త్యాగరాజ స్వామి తన మానస పూజలో రాముడిని ఒక మహారాజులా చూసుకుంటున్నారు. రాముడి సౌందర్యానికి ఈ బంగారు కాడల వింజామరలు మరింత శోభను చేకూరుస్తున్నాయని భక్తుని అంతరంగం చెప్తోంది.

---

చరణం 3

జాజులు సంపంగులు మరువము విర

వాజులు కురువేరు వాసనలను వి

రాజమానమగు వ్యజనము త్యాగ

రాజవినుత నీకే తగునయ్య

---

ప్రతిపదార్థం

• జాజులు: జాజి పూలు

• సంపంగులు: సంపంగి పూలు

• మరువము: మరువము (సుగంధ పత్రం)

• విరవాజులు: విరజాజి పూలు

• కురువేరు: వట్టివేరు (సుగంధ వేరు)

• వాసనలను: పరిమళములతో

• విరాజమానమగు: ప్రకాశించే / విరాజిల్లే

• వ్యజనము: విసనకర్ర

• త్యాగరాజ వినుత: త్యాగరాజుచే కొనియాడబడేవాడా!

• నీకే తగునయ్య: నీకే తగినది స్వామి!

---

తాత్పర్యం

జాజులు, సంపంగి, మరువము, విరజాజి మరియు వట్టివేరు వంటి అనేక రకాల పరిమళ భరితమైన పుష్పాలు, సుగంధ ద్రవ్యాల సువాసనలతో విరాజిల్లే విసనకర్ర, త్యాగరాజుచే కీర్తించబడే ఓ శ్రీరామచంద్రా! నీకే ఎంతో తగినది.

---

విశేషాలు

సుగంధ భరితమైన సేవ:

ఈ చరణంలో త్యాగయ్య గారు రాముడికి చేసే ఉపచారాల్లో సువాసనలకు ఎంత ప్రాధాన్యత ఇచ్చారో తెలుస్తుంది. పూర్వం రాజులకు విసనకర్రతో విసిరేటప్పుడు, ఆ గాలి చల్లగా ఉండటమే కాకుండా సువాసనలు వెదజల్లాలని విసనకర్రలకు వట్టివేరు (కురువేరు) కట్టేవారు. ఇక్కడ రకరకాల పూల పరిమళం కలిసిన గాలిని రాముడికి సమర్పిస్తున్నారు.

మానస పూజా వైభవం:

భౌతికంగా ఇన్ని రకాల పూలతో చేసిన విసనకర్ర అందుబాటులో లేకపోయినా, త్యాగయ్య తన మనసులోనే ఈ సుగంధ ద్రవ్యాలన్నింటినీ సేకరించి, వాటితో ఒక దివ్యమైన విసనకర్రను తయారు చేసి రాముడికి విసురుతున్నారు. భక్తుడి ప్రేమకు ఇది నిదర్శనం.

త్యాగరాజ వినుత:

సాధారణంగా త్యాగయ్య తన కీర్తనల చివరలో తన ముద్రను (పేరును) ఇలా త్యాగరాజ వినుత (త్యాగరాజుచే స్తుతించబడినవాడు) అని ఉపయోగిస్తారు. ఇది ఈ కీర్తన ముగింపు చరణమని మనకు తెలియజేస్తుంది.

సర్వశ్రేష్ఠమైన అర్చన:

లోకంలోని అత్యుత్తమమైన పూలు, సుగంధాలు ఎవరికైనా తక్కువే కానీ, ఆ సర్వేశ్వరుడికి మాత్రం అవి ఎంతో తగినవని, ఆయన గొప్పతనాన్ని ఇక్కడ కొనియాడారు.

ఈ రాజసం అంతా రాముడి నిజ స్వభావం కాదని, ఆయన ఒక మాయా నాటక సూత్రధారి అని త్యాగయ్య భావం. భక్తులను మరియు ఈ ప్రపంచంలోని జీవులను కాపాడటానికి, వారి కోరికలు తీర్చడానికే రాముడు ఈ రాజ లక్షణాలతో కూడిన నాటకాన్ని ఆడుతున్నాడని ఇందులో అంతరార్థం.