ఉండేది రాముడొక్కడు

 "ఉండేది రాముడొక్కడే"  త్యాగరాజ స్వామి కీర్తన (హరికాంభోజి రాగం, రూపక తాళం) 

---

పల్లవి

ఉండేది రాముడొక్కడు ఊరక చెడిపోకు మనసా

ప్రతిపదార్థం:

• ఉండేది: నిజంగా ఉన్నవాడు (శాశ్వతమైనవాడు)

• రాముడు + ఒక్కడు: శ్రీరాముడు ఒక్కడే

• ఊరక: వ్యర్థంగా / కారణం లేకుండా

• చెడిపోకు: పాడైపోవద్దు (అశాశ్వతమైన వాటిని నమ్మి భ్రమపడవద్దు)

• మనసా: ఓ మనసా!

తాత్పర్యం:

ఓ మనసా! ఈ జగత్తులో సర్వకాల సర్వావస్థలలోనూ సత్యమై నిలిచి ఉండేవాడు ఆ శ్రీరాముడు ఒక్కడే. కాబట్టి అశాశ్వతమైన వస్తువుల వెంటే తిరిగి నీవు వృథాగా చెడిపోవద్దు.

విశేషాలు:

• ఈ ప్రపంచమంతా రాముని సత్తా (నికి) వల్లనే నడుస్తోంది. రాముడు లేకుండా ఏదీ లేదు.

• మనం పొందే ఆనందం కానీ, వికాసం కానీ అన్నీ ఆ పరమాత్మ వల్ల కలిగేవే.

• శరీరము, ఇంద్రియములు ఏవీ మనకు నిజమైన సుఖాన్ని ఇవ్వలేవని త్యాగరాజ స్వామి ఇక్కడ హెచ్చరిస్తున్నారు.

---

అనుపల్లవి

చండమార్తాండ మధ్య మండలమునను చెలంగుచు

ప్రతిపదార్థం:

• చండ: తీవ్రమైన ప్రకాశం కలిగిన

• మార్తాండ: సూర్యుని యొక్క

• మధ్య మండలమునను: సూర్య మండలము మధ్యలో

• చెలంగుచు: ప్రకాశిస్తూ / అలరారుతూ

తాత్పర్యం:

తీవ్రమైన ప్రకాశంతో వెలిగే సూర్యమండలం మధ్యలో నివసిస్తూ, ఆ సూర్యుని ద్వారానే లోకానికి వెలుగును, జీవమును అనుగ్రహించేవాడు ఆ రాముడే.

విశేషాలు:

• వేదాలు "సూర్యమండల మధ్యవర్తి నారాయణః" అని వర్ణిస్తాయి. అదే భావాన్ని ఇక్కడ త్యాగరాజ స్వామి చెప్పారు.

• సూర్యుడు ప్రత్యక్ష దైవం. సూర్యునిలో వెలుగుతున్న ప్రకాశమే రాముడని ఇక్కడ ఉపాసనా మార్గం సూచించబడింది.

---

చరణం

తామసాది గుణరహితుడు ధర్మాత్ముడు సర్వసముడు

క్షేమకరుడు త్యాగరాజ చిత్తహితుడు జగము నిండి

ప్రతిపదార్థం:

• తామస + ఆది: తమోగుణము, రజోగుణము వంటి

• గుణరహితుడు: గుణాలకు అతీతుడైనవాడు

• ధర్మాత్ముడు: ధర్మ స్వరూపుడు

• సర్వసముడు: అందరి యందు సమానమైన భావం గలవాడు

• క్షేమకరుడు: ప్రాణులకు క్షేమము (మేలు) చేకూర్చువాడు

• త్యాగరాజ చిత్తహితుడు: త్యాగరాజు యొక్క మనస్సునకు ఇష్టుడైనవాడు

• జగము నిండి: ఈ లోకమంతా వ్యాపించి ఉన్నవాడు

తాత్పర్యం:

తామస, రజో గుణాలకు లోబడనివాడు, ధర్మమే ఆత్మగా కలిగినవాడు, సమస్త ప్రాణుల యందు భేదం లేకుండా సమభావముతో ఉండేవాడు, లోకానికి క్షేమాన్ని చేకూర్చువాడు మరియు త్యాగరాజ స్వామి మనసులో ఇష్టదైవమై నిలిచిన ఆ శ్రీరాముడు ఈ విశ్వమంతా నిండి ఉన్నాడు.

విశేషాలు:

• గుణరహితుడు: లోకంలో మనుషులు గుణాల ప్రభావానికి లోనవుతారు, కానీ రాముడు విలక్షణమైన ప్రకాశం కలవాడు.

• సర్వసముడు: సూర్యప్రకాశం ఎలాగైతే అందరికీ సమానంగా అందుతుందో, రాముని అనుగ్రహం కూడా భేదభావం లేకుండా అందరికీ సమానమే.

• సూర్యుడు తన కిరణాలతో ప్రపంచాన్ని ప్రకాశింపజేసినా ఆయా వస్తువుల దోషాలు తనకు అంటవు. అలాగే శ్రీరాముడు జగమంతా నిండి ఉన్నా, లోకంలోని వికారాలు ఆయనను అంటవు.

• ఇది శుద్ధ వేదాంత సారం కలిగిన కీర్తన. పరమాత్మ తప్ప వేరే సత్యం లేదని ఇక్కడ చాటిచెప్పారు.