ఎన్నాళ్లు నీదోవ జూతు

శ్రీ త్యాగరాజ స్వామి వారి దివ్యనామ సంకీర్తనలలోని "ఎన్నాళ్లు నీదోవ జూతు పల్లవి ప్రతిపదార్థ, తాత్పర్య, విశేష వ్యాఖ్యానం  28 -05 .2026.

1. పల్లవి 

"ఎన్నాళ్లు నీదోవ జూతు–రామ – ఏమని నే  ప్రొ ద్దు ద్రోతు"

ప్రతిపదార్థం:

• రామ! = ఓ రామచంద్రా!

• నీదోవ = నీవు వచ్చే దారిని (నీ రాకకై)

• ఎన్నాళ్లు = ఇంకెన్ని రోజులు

• జూతు = చూడాలి?

• ఏమని = ఏ విధంగా (ఏం చేస్తూ)

• నే (నేను) = నేను

• ప్రొద్దు = నా కాలాన్ని / రోజును

• త్రో తు = గడపాలి? (వెళ్లబుచ్చాలి?)

తాత్పర్యం:

ఓ రామచంద్రా! నీ అనుగ్రహం కోసం, నీ రాక కోసం నేను ఇంకెన్నాళ్లు ఎదురుచూడాలి? నీవు లేని ఈ కాలాన్ని, ఈ రోజులను నేను ఏమని, ఏ విధంగా గడపాలి? (నీ విరహాన్ని భరించడం నావల్ల కావడం లేదు).

విపులమైన విశేషాలు:

• ఆర్తి - విరహం: ఈ పల్లవిలో భక్తుడికి భగవంతునిపై ఉన్న తీవ్రమైన తపన, ఆర్తి కనిపిస్తాయి. కాలం వృథా అయిపోతోందనే వేదన ఇక్కడ వ్యక్తమవుతోంది.

• సులభ శైలి: నిత్య జీవితంలో మనం వాడే "ప్రొద్దు తోచడం లేదు", "దోవ చూస్తున్నాం" అనే నానుడులను త్యాగయ్య భగవత్చింతనకు అన్వయించి పరమాద్భుతంగా మలిచారు.

2. మొదటి చరణం 

"నీకే మనసిచ్చి నేను – రామ – నీమేనని పెంచినాను"

ప్రతిపదార్థం:

• రామ! = ఓ రామా!

• నేను = నేను

• నీకే = నీకే (మరెవరికీ కాకుండా కేవలం నీకే)

• మనసు + ఇచ్చి = నా మనస్సును సమర్పించి

• నీ మేను + అని (నీమేనని) = "ఈ శరీరం కూడా నీదే" అని 

• పెంచినాను = భావించి పెంచిపోషిస్తున్నాను.

తాత్పర్యం:

ఓ రామచంద్రా! నేను నా మనస్సును పూర్తిగా నీకే అర్పించేశాను. అంతేకాదు, నాలోని ఈ దేహాన్ని (శరీరాన్ని) కూడా నాది అనుకోకుండా, ఇది "నీ శరీరం, నీ సొత్తు" అనే భావనతోనే పెంచి పోషిస్తున్నాను.

విపులమైన విశేషాలు:

• శరణాగతి తత్త్వం: ఇది పరిపూర్ణ శరణాగతికి ప్రతీక. మనస్సును భగవంతునికి ఇవ్వడమే కాక, దేహాన్ని కూడా భగవత్ స్వరూపంగా, ఆయన సొత్తుగా భావించడం అత్యున్నత భక్తి స్థితిని సూచిస్తుంది.

• వ్యాఖ్యాన విశేషం: "పైకి ఏవో పనులు చేయుచున్నను నా మనసు మాత్రము నీ మీదనే ఉన్నది" అని త్యాగరాజ స్వామి ఇక్కడ స్పష్టం చేస్తున్నారు. లౌకిక ప్రపంచంలో శరీరం తిరుగుతున్నా, అంతరంగం మాత్రం రాముడికే అంకితమైంది.

3. రెండవ చరణం 

"ధరను కర్మములను గోరి–యుంటి–దలచుకొన్నది వేరేదారి"

ప్రతిపదార్థం:

• ధరను = ఈ భూమిపై

• కర్మములను = (లౌకిక లేదా కామ్య) కర్మలను / ఫలితాలను

• కోరి + ఉంటి  = నేను కోరుకున్నానా? (లేదు)

• తలచుకొన్నది = నేను మనస్సులో నిరంతరం తలచుకునేది, ఆశ్రయించినది మాత్రం

• వేరే దారి = వేరొక మార్గము (అనగా కేవలం నీ భక్తి మార్గము).

తాత్పర్యం:

ఓ రామా! ఈ భూమిపై ప్రాపంచిక సుఖాలను ఇచ్చే కర్మలను నేనేనాడూ కోరలేదు. లోకులు నడిచే దారి వేరు, కానీ నా మనస్సు నిరంతరం తలచుకుంటూ ఎంచుకున్న మోక్ష మార్గం, భక్తి మార్గం పూర్తిగా వేరైనది.

విపులమైన విశేషాలు:

• నిష్కామ భక్తి: త్యాగరాజ స్వామి ఇక్కడ లోక సహజమైన కామ్య కర్మలను (ఫలితాన్ని ఆశించి చేసే పనులను) తిరస్కరించి, కేవలం రామ భక్తినే శరణు వేడుతున్నారు.

• విశిష్టత: లోకులు లౌకిక సంపదల కోసం దేవుడిని పూజిస్తే, త్యాగయ్య దారి మాత్రం భగవత్ సాక్షాత్కారం మాత్రమేనని స్పష్టం చేస్తున్నారు.

4. మూడవ చరణం 

"అంద ఱివలెనే నీ భువిలో–బొమ్మ–లాట లాడుదుగాని మదిలో"

ప్రతిపదార్థం:

• ఈ భువిలో = ఈ ప్రపంచంలో

• అందటివలెనే = అందరిలాగే (సాధారణ మనుషుల వలెనే)

• బొమ్మలాట = (సంసారమనే) బొమ్మల ఆటను

• ఆడుదు(ను) + గాని = పైకి ఆడుతున్నాను గానీ

• మదిలో = నా మనస్సులో మాత్రం (నీపైనే ధ్యానం ఉంది).

తాత్పర్యం:

ఓ రామా! ఈ లోకంలో మిగతా మనుషుల లాగే నేను కూడా సంసారంలో తిరుగుతూ బొమ్మలాట ఆడుతున్నట్లు కనిపిస్తున్నాను. కానీ, అదంతా కేవలం పైకే. నా అంతరంగంలో (మదిలో) మాత్రం ఇదంతా ఒక నాటకమని గ్రహించి, నీ రాక కోసమే ఎదురుచూస్తున్నాను.

విపులమైన విశేషాలు:

• ప్రపంచం ఒక నాటకరంగం: ఈ సృష్టిని భగవంతుని బొమ్మలాటగా భావించడం భారతీయ తత్వశాస్త్రంలో ఒక ముఖ్య భాగం.

• వ్యాఖ్యాన విశేషం:  "అందరివలె నేను ఈ ప్రపంచములో బొమ్మలాట యాడుచు ఇదంతయు బూటకమని తలంచుచు మనసులో మాత్రము నీ దారికై ఎదురు చూచుచున్నాను." సంసారంలో ఉన్నా తామరాకుపై నీటిబొట్టులా జీవించే యోగి స్థితి ఇక్కడ వ్యక్తమవుతోంది.

5. నాల్గవ చరణం 

"రామయ్య నలుగురిలోనా–నా–లోమర్మములు దెలుపవలెనా"

ప్రతిపదార్థం:

• రామయ్య! = ఓ రామయ్య!

• నలుగురిలోనా = పదిమందిలో (లోకమంతటి ఎదుట)

• నా లోమర్మములు = నా లోపలి గుట్టులను, రహస్యాలను

• తెలుపవలెనా = బయటపెట్టాలా? నీకు తెలియనివా?

తాత్పర్యం:

ఓ రామయ్య! నా అంతరంగం ఏమిటో, నా స్థితి ఏమిటో నీకు పూర్తిగా తెలుసు. అలాంటప్పుడు నలుగురిలో నా లోపలి గుట్టును, నా బాధను రచ్చకీడ్చడం లేదా నన్ను అవమానించడం నీకు తగునా?

విపులమైన విశేషాలు:

• భక్త వాత్సల్యం - నిందాపరిహారం: భక్తుడు భగవంతుడిని తన ఆత్మీయుడిగా భావించి చేసే లాలన, కాస్త కోపం ఇక్కడ కనిపిస్తాయి. "నా గుట్టు నీకు తెలుసు కదా, నలుగురిలో నన్ను నవ్వులపాలు చేయకు" అని ఇక్కడ వేడుకుంటున్నారు.

• పద వివరణ:  నా లోమర్మములు = నా లోపలి గుట్టు.

6. ఐదవ చరణం 

"రసికులకే సరిబోను–వట్టి – తసుకులకే హాస్యమౌను"

ప్రతిపదార్థం:

• రసికులకే = కావ్య, నాటక, సంగీతాది కళలు తెలిసి తామే గొప్పవారమని తల ఊపేవారికి

• సరిబోను = నేను సరితూగను (వారి దృష్టిలో నేను సమానుడిని కాను)

• వట్టి = కేవలము

• తసుకులకే = కపటులకు, దాంబికులకు (పైబాగా నటించేవారికి)

• హాస్యమౌను = నేను ఒక పరిహాస పాత్రగా (నవ్వులపాలుగా) మారుతున్నాను.

తాత్పర్యం:

ఓ రామా! లౌకిక విద్యలు, కళలు తెలిసి తామే గొప్ప రసికులమని విర్రవీగేవారికి నేను సరిపోను. పైకి గొప్పలు చెప్పుకునే కపటులు, దాంబికుల ముందు నా భక్తి, నా స్థితి ఒక ఎగతాళిగా, హాస్యాస్పదంగా తయారవుతోంది.

విపులమైన విశేషాలు:

• లోక రీతిపై విరక్తి: సమాజంలో భక్తి లేని బాహ్య పాండిత్యాన్ని, కపటత్వాన్ని త్యాగరాజ స్వామి ఇక్కడ ఎండగట్టారు. నిజమైన భక్తుడి ఆరాటం లోకాయతులకు పిచ్చితనంగా, నవ్వులాటగా కనిపిస్తుందని బాధపడుతున్నారు.

• పద వివరణ:  రసికులకు = కావ్యనాటక సంగీతాదులు తెలిసికొన్నామని తల లూపేవారికి (పరిహాస సూచకము) మరియు తసుకులకు = కపటులకు, దాంబికులకు.

7. ఆరవ చరణం 

"తొలిభక్తులవద్ద కొలువో–రావు–కలుగు ధనములకు సెలవో"

ప్రతిపదార్థం:

• తొలిభక్తులవద్ద = పూర్వపు భక్తులైన ప్రహ్లాదుడు, ధ్రువుడు వంటి మహానుభావుల దగ్గర

• కొలువో = సభ తీర్చి కొలువున్నావేమో?

• రావు = నా దగ్గరకు రావడం లేదు

• కలుగు = (నా దగ్గరకు వస్తే) నీకున్న

• ధనములకు = ధన సంపదలకు

• సెలవో = ఖర్చయిపోతుందనా? (నీ సొమ్ము ఏమైనా తరిగిపోతుందా?)

తాత్పర్యం:

ఓ రామా! ప్రహ్లాదాది పూర్వ భక్తులు నిన్ను చుట్టుముట్టి కొలుస్తుంటే ఆ సభలోనే మునిగిపోయి నా దగ్గరకు రావడం లేదా? లేక ఒకవేళ దయామయుడివైన నీవు నా వంటి దీనుడి దగ్గరకు వస్తే నీ సంపదలు ఏమైనా ఖర్చయిపోతాయని భయపడుతున్నావా?

విపులమైన  విశేషాలు:

• భక్తి నిందాస్తుతి: ఇది త్యాగయ్య గారి విలక్షణమైన 'నిందాస్తుతి' శైలికి అద్భుత ఉదాహరణ. భగవంతుడిని కాస్త చమత్కారంతో, కోపంతో నిందిస్తున్నట్లు నటిస్తూనే ఆయనపై ఉన్న అపారమైన ప్రేమను వ్యక్తపరచడం దీని ప్రత్యేకత.

• వ్యాఖ్యాన విశేషం: "నా దగ్గరకు వచ్చుటలో నీకేమైన ధనము నష్టము అగునా" అని భక్తుడు భగవంతుడిని ప్రేమపూర్వక నిష్ఠూరంతో అడుగుతున్నాడు.

8. ఏడవ చరణం 

"ఎందుకు యింక పరాకు–రామ–ఇంకను దప్పులు పెట్టబోకు"

ప్రతిపదార్థం:

• రామ! = ఓ రామా!

• ఇంక = ఇంకెందుకు

• పరాకు = ఈ నిర్లక్ష్యం / అలసత్వం?

• ఇంకను = ఇకనైనా

• త ప్పులు = నా తప్పులను, నేరాలను

• పెట్టబోకు = ఎంచకు (లెక్క పెట్టకు).

తాత్పర్యం:

ఓ రామచంద్రా! నాపై ఇకనైనా ఈ నిర్లక్ష్యాన్ని విడిచిపెట్టు. నన్ను నీ వాడిగా స్వీకరించు అంతే కానీ, నాలో ఉన్న తప్పులనే వెతుకుతూ నన్ను నీకు దూరం చేసుకోకు.

విపులమైన విశేషాలు:

• క్షమాపణ - ఆర్తి: మానవ సహజంగా జరిగే పొరపాట్లను క్షమించమని, భగవంతుని అపార కరుణను వేడుకునే ఘట్టం ఇది. దేవుడు తప్పులు ఎంచే న్యాయాధికారి కాదని, కరుణించే తండ్రి కావాలని త్యాగయ్య ప్రార్థిస్తున్నారు.

• సాధన పాఠం: కీర్తన పాఠంలో "యింక" అనే పదాన్ని తాళ లయ కోసం వాడారు. స్వామి వారిని త్వరపడమని బ్రతిమాలుకునే ఆర్తి ఇందులో కనిపిస్తుంది.

15. పద్నాల్గవ చరణం 

"పూలమ్మి బ్రతికినవారు–రామ–పుల్లలమ్మఁ బిల్వ రారు"

ప్రతిపదార్థం:

• రామ! = ఓ రామా!

• పూలు + అమ్మి (పూలమ్మి) = సుగంధభరితమైన పూలను అమ్ముకుని

• బ్రతికినవారు = గౌరవంగా జీవించినవారు

• పుల్లలు + అమ్మన్ (పుల్లలమ్మ) = (కట్టెలు కొట్టుకుని) ఎండు పుల్లలను అమ్ముకోవడానికి

• పిల్వ రారు = ఇష్టపడరు / వెళ్లరు.

తాత్పర్యం:

ఓ రామచంద్రా! పూల వంటి సుకుమారమైన, శ్రేష్ఠమైన వస్తువులను అమ్ముకుని ఎంతో గౌరవంగా బ్రతికిన సుకుమారులు, ఆ తరువాత కాలంలో దారిద్ర్యంతో కట్టె పుల్లలు అమ్ముకునే నీచ స్థితికి దిగజారడానికి ఇష్టపడరు కదా! (అలాగే నీ భక్తి అనే శ్రేష్ఠమైన మార్గంలో ఉన్న నేను, తిరిగి సంసారమనే లౌకిక బంధాల వైపు ఎలా వెళ్లగలను?)

విపులమైన విశేషాలు:

• లోకోక్తి - అద్భుత ఉపమానం: లోకంలో ఉండే ఒక చక్కని సామెతను త్యాగరాజ స్వామి ఇక్కడ భక్తికి అన్వయించారు.  "పువ్వులమ్మిన వీధిలో కట్టెలమ్ముమందువా".

• భావ ప్రతీక: శ్రీరామ భక్తి అనే పరిమళభరితమైన పూలతో వ్యాపారం (భగవత్ చింతన) చేసిన మనస్సు, మళ్లీ ప్రాపంచిక తాపత్రయాలనే కట్టె పుల్లలను మోయడానికి సిద్ధపడదని, తన నిశ్చలమైన నిష్ఠను స్వామికి తెలియజేస్తున్నారు.

16. పదిహేనవ చరణం

"ఆచులకన నీకుఁ గాదా–రామ–ఏచుబుద్ధి విడరాదా"

ప్రతిపదార్థం:

• రామ! = ఓ రామా!

• ఆ చులకన = (నీ భక్తుడనైన నేను ఇలా దీనుడిగా అలమటిస్తుంటే లోకం నన్ను చూసి నవ్వుతుంది, ఆ అవమానం)

• నీకున్ + కాదా (నీకుఁగాదా) = అది నీకే చులకన (అగౌరవం) కాదా?

• ఏచు బుద్ధి = నన్ను ఇలా ఏడిపించే / బాధపెట్టే ఆలోచనను 

• విడరాదా = ఇకనైనా విడిచిపెట్టకూడదా?

తాత్పర్యం:

ఓ రామా! నిన్నే నమ్ముకున్న నీ భక్తుడు ఇలా దీనుడై అల్లాడిపోతుంటే, అది చూసి లోకులు నవ్వితే ఆ చులకన తనం నా ఒక్కడికే కాదు, నా వెనుక ఉన్న నీకు కూడా వస్తుంది కదా! కాబట్టి, నన్ను ఇంకా ఇలా పరీక్షించి బాధపెట్టే ఆలోచనను (బుద్ధిని) ఇకనైనా విడిచిపెట్టి నన్ను అనుగ్రహించు.

విపులమైన విశేషాలు:

• భక్తుని చనువు: భగవంతుడికి, భక్తుడికి మధ్య ఉండే అవినాభావ సంబంధాన్ని ఈ చరణం సూచిస్తుంది. భక్తుని గౌరవం భగవంతుని ప్రతిష్ఠతో ముడిపడి ఉంటుందని త్యాగయ్య ఇక్కడ ఎంతో చనువుతో గుర్తుచేస్తున్నారు.

• పద వివరణ:  ఏచుబుద్ధి = నన్ను బాధ పెట్టవలెననే నీ ఆలోచన.

17. పదహారవ చరణం

"ఓ జగదీశ ఖరారే–త్యాగ–రాజు నీవాడని పేరే"

ప్రతిపదార్థం:

• ఓ జగదీశ! = ఓ విశ్వేశ్వరా! జగత్ప్రభూ!

• ఖర + అరే (ఖరారే) = ఖరాసురుడనే రాక్షసుడిని సంహరించినవాడా! 

• త్యాగరాజు = ఈ త్యాగరాజు

• నీవాడు + అని (నీవాడని) = కేవలం "నీకు సంబంధించినవాడు, నీ భక్తుడు" అని మాత్రమే

• పేరే = లోకంలో ప్రసిద్ధి చెందాడు (కాబట్టి నన్ను కాపాడు).

తాత్పర్యం:

ఓ జగన్నాథా! ఖరాసుర సంహారకుడవైన ఓ రామచంద్రా! ఈ త్యాగరాజు కేవలం "నీవాడు, నీ పరమ భక్తుడు" అని మాత్రమే ఈ లోకమంతా పిలవబడుతున్నాడు. ఆ నమ్మకాన్ని వమ్ము చేయకుండా నన్ను నీ చరణాల చెంత చేర్చుకో.

విపులమైన విశేషాలు:

• ముద్ర : శ్రీ త్యాగరాజ స్వామి వారు తన ప్రతి కీర్తన చివరన తన పేరును (త్యాగరాజ ముద్ర) ఉంచుతారు. ఈ కీర్తనలో కూడా తనను తాను స్వామి వారి సొత్తుగా ప్రకటించుకున్నారు.

• రక్షణకై ప్రార్థన:  "త్యాగరాజు నీవాడని పేరుగదా, దానిని కాపాడుకొనుము" అని వేడుకుంటున్నారు. లోకంలో తనకున్న 'రామభక్తుడు' అనే పేరు నిలబడాలన్నా, తనను సంసార సాగరం నుండి తరింపజేయాలన్నా అది ఒక్క రాముడి వల్లే సాధ్యమని కీర్తనను మంగళాంతం చేశారు.

ఈ విధంగా త్యాగరాజ స్వామి వారి 'ఎన్నాళ్లు నీదోవ జూతు' అనే ఈ దివ్యనామ సంకీర్తన సంపూర్ణ వ్యాఖ్యానంతో ముగిసింది.